અર્જુનવિષાદયોગ
- શ્લોક 1ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા: હે સંજય, ધર્મક્ષેત્ર કુરુક્ષેત્રમાં યુદ્ધની ઇચ્છાથી એકઠા થયેલા મારા અને પાંડવનાં …
- શ્લોક 2સંજય બોલ્યા: હે રાજન, તે સમયે પાંડવોની સેનાની વ્યૂહરચના જોઈને, રાજા દુર્યોધને આચાર્ય (દ્રોણ) પાસે જઈ…
- શ્લોક 3હે આચાર્ય, આપના બુદ્ધિમાન શિષ્ય, દ્રુપદપુત્ર (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) દ્વારા વ્યૂહરચનામાં ગોઠવાયેલી પાંડુપુત્ર…
- શ્લોક 4–6અહીં (પાંડવ સેનામાં) ભીમ અને અર્જુન સમાન યુદ્ધમાં શૂરવીર, મહાન ધનુર્ધરો છે; યુયુધાન (સાત્યકિ), વિરાટ…
- શ્લોક 7હે દ્વિજોત્તમ (બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ)! હવે આપણા પક્ષમાં પણ જે વિશિષ્ટ યોદ્ધાઓ છે, તેમને આપ જાણી લો. આ…
- શ્લોક 8આપ સ્વયં (દ્રોણાચાર્ય), ભીષ્મ પિતામહ, કર્ણ, યુદ્ધવિજયી કૃપાચાર્ય, અશ્વત્થામા, વિકર્ણ તથા સોમદત્તનો પ…
- શ્લોક 9આ ઉપરાંત બીજા પણ ઘણા શૂરવીરો છે જે મારા માટે પોતાનું જીવન ત્યાગ કરવા તૈયાર છે. તેઓ વિવિધ પ્રકારનાં શ…
- શ્લોક 10ભીષ્મ પિતામહ દ્વારા રક્ષિત આપણું સૈન્યબળ (સંખ્યામાં વધુ હોવા છતાં) અપર્યાપ્ત (અથવા અમર્યાદિત) છે, જ્…
- શ્લોક 11તેથી, સૈન્યના બધા જ મોરચાઓ પર પોતપોતાના સ્થાને સ્થિત રહીને, આપ સૌ નિશ્ચિતરૂપે ભીષ્મ પિતામહની જ ચારે …
- શ્લોક 12ત્યારે, કુરુઓના વૃદ્ધ, પ્રતાપવાન પિતામહ ભીષ્મએ દુર્યોધનના હૃદયમાં હર્ષ ઉત્પન્ન કરતા, ઉચ્ચ સ્વરે સિંહ…
- શ્લોક 13ત્યારપછી, શંખો, નગારા, ઢોલ, મૃદંગ અને રણશિંગા જેવાં વાદ્યો એકસાથે અચાનક વાગી ઊઠ્યાં. તે અવાજ અત્યંત …
- શ્લોક 14ત્યારપછી, સફેદ ઘોડાઓ જોડેલા મહાન રથમાં વિરાજમાન શ્રીકૃષ્ણ (માધવ) અને અર્જુન (પાંડવ) - એ બન્નેએ પણ પો…
- શ્લોક 15શ્રીકૃષ્ણ (હૃષીકેશ) ભગવાને પાંચજન્ય નામનો પોતાનો શંખ વગાડ્યો, અર્જુન (ધનંજય) એ દેવદત્ત નામનો શંખ વગા…
- શ્લોક 16કુન્તીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે પોતાનો અનંતવિજય નામનો શંખ વગાડ્યો, તથા નકુલે સુઘોષ અને સહદેવે મણિપુષ્પક …
- શ્લોક 17–18હે પૃથ્વીપતે (ધૃતરાષ્ટ્ર)! શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારી કાશિરાજ, મહારથી શિખંડી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, વિરાટ તથા અજેય સા…
- શ્લોક 19તે ભયંકર શબ્દે આકાશ અને પૃથ્વીને ગુંજાવતા, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો (કૌરવો) ના હૃદયોને જાણે ચીરી નાખ્યા (…
- શ્લોક 20હે મહીપતે (રાજન)! ત્યારપછી, કપિધ્વજ (જેના ધ્વજ પર હનુમાનજી બિરાજમાન છે તે) અર્જુને, મોરચાબંધી કરીને …
- શ્લોક 21–22અર્જુન બોલ્યા: હે અચ્યુત (જે ક્યારેય પોતાના સ્વરૂપમાંથી ચ્યુત થતા નથી)! મારો રથ બંને સેનાઓની વચ્ચે સ…
- શ્લોક 23(હું જોઉં તો ખરો કે) દુર્બુદ્ધિ દુર્યોધનનું યુદ્ધમાં પ્રિય (ભલું) કરવાની ઇચ્છાવાળા કયા કયા યોદ્ધાઓ અ…
- શ્લોક 24સંજય બોલ્યા: હે ભારત (ધૃતરાષ્ટ્ર)! અર્જુન (ગુડાકેશ - નિદ્રાને જીતનાર) દ્વારા આ પ્રમાણે કહેવાયા પછી, …
- શ્લોક 25(તે રથને) ભીષ્મ, દ્રોણ અને અન્ય સર્વ રાજાઓની સામે ઊભો રાખીને (શ્રીકૃષ્ણ) બોલ્યા: 'હે પાર્થ! યુદ્ધ મા…
- શ્લોક 26–27ત્યાં (બંને સેનાઓમાં) પાર્થે ઊભેલા પોતાના કાકાઓ/પિતરાઈ ભાઈઓ ('પિતૃન'), દાદાઓ ('પિતામહાન્'), આચાર્યો,…
- શ્લોક 28અર્જુન બોલ્યા: હે કૃષ્ણ! યુદ્ધની ઇચ્છાથી અહીં એકઠા થયેલા આ સ્વજનોને જોઈને મારા અંગો શિથિલ થઈ રહ્યા છ…
- શ્લોક 29મારા શરીરમાં કંપારી છૂટી રહી છે ('વેપથુઃ') અને રૂંવાડાં ઊભાં થઈ રહ્યાં છે ('રોમહર્ષઃ'). ગાઁડીવ ધનુષ્…
- શ્લોક 30હું ઊભા રહેવા માટે પણ સમર્થ નથી ('ન ચ શક્નોમિ અવસ્થાતુમ્') અને મારું મન જાણે ભ્રમી રહ્યું છે ('ભ્રમત…
- શ્લોક 31યુદ્ધમાં ('આહવે') સ્વજનોને મારીને ('હત્વા સ્વજનમ્') હું કોઈ કલ્યાણ ('શ્રેયઃ') જોતો નથી. હે કૃષ્ણ! હુ…
- શ્લોક 32હે ગોવિંદ! અમને રાજ્યથી શું (લાભ)? ભોગોથી કે જીવનથી પણ શું (લાભ)? જેમના માટે ('યેષામ્ અર્થે') આપણે ર…
- શ્લોક 33...તેઓ જ આ યુદ્ધમાં પોતાના પ્રાણો ('પ્રાણાન્') અને ધન ('ધનાનિ') ની આશા ત્યજીને ઊભા છે. (તેઓમાં) આચાર…
- શ્લોક 34(તેમજ) મામાઓ, સસરાઓ, પૌત્રો, સાળાઓ ('શ્યાલાઃ') અને બીજા સંબંધીઓ પણ છે. હે મધુસૂદન! તેઓ મને મારી નાખે…
- શ્લોક 35ત્રણ લોકના રાજ્ય માટે પણ ('અપિ ત્રૈલોક્યરાજ્યસ્ય હેતોઃ') હું તેમને મારવા ઇચ્છતો નથી, તો પછી પૃથ્વી (…
- શ્લોક 36આ આતતાયીઓને ('આતતાયિનઃ') મારીને તો અમને પાપ જ લાગશે ('પાપમ્ એવ આશ્રયેત્ અસ્માન્'). તેથી, હે માધવ! આપ…
- શ્લોક 37હે માધવ! પોતાના જ સ્વજનોને ('સ્વજનમ્') મારીને ('હત્વા') અમે કેવી રીતે સુખી થઈ શકીશું ('કથં સુખિનઃ સ્…
- શ્લોક 38...કુળના નાશથી થणारा દોષ ('કુલક્ષયકૃતં દોષં') અને મિત્રો સાથે દ્રોહ કરવામાં રહેલા પાપને ('મિત્રદ્રોહ…
- શ્લોક 39હે જનાર્દન! કુળનાશમાં રહેલા દોષને સ્પષ્ટ જોનારા આપણે આ પાપથી નિવૃત્ત કેમ ન થવું જોઈએ? કુળનો નાશ થવાથ…
- શ્લોક 40ધર્મ નષ્ટ થવાથી ('ધર્મે નષ્ટે') સંપૂર્ણ કુળને ('કુલં કૃત્સ્નમ્') અધર્મ દબાવી દે છે ('અધર્મઃ અભિભવતિ'…
- શ્લોક 41હે વાર્ષ્ણેય (વૃષ્ણિવંશી કૃષ્ણ)! સ્ત્રીઓ દૂષિત થતાં ('સ્ત્રીષુ દુષ્ટાસુ') વર્ણસંકરતા ઉત્પન્ન થાય છે …
- શ્લોક 42આ (વર્ણસંકર) લોકોના પિતૃઓ પણ પિંડ અને જળની ક્રિયાઓ ('પિણ્ડ-ઉદક-ક્રિયાઃ') લુપ્ત થવાથી પતિત થાય છે (તે…
- શ્લોક 43...સનાતન જાતિધર્મો ('જાતિધર્માઃ શાશ્વતાઃ') અને કુળધર્મો ('કુલધર્માશ્ચ શાશ્વતાઃ') નષ્ટ થઈ જાય છે. હે …
- શ્લોક 44...નિયતપણે નરકમાં વાસ થાય છે ('નરકે નિયતં વાસઃ ભવતિ'), એવું અમે (શાસ્ત્રોમાં) સાંભળ્યું છે ('ઇતિ અનુ…
- શ્લોક 45કારણ કે અમે રાજ્ય અને સુખના લોભથી ('રાજ્યસુખલોભેન') પોતાના જ સ્વજનોને ('સ્વજનમ્') મારવા માટે ઉદ્યત (…
- શ્લોક 46...આ રણભૂમિમાં ('રણે') મારી નાખે, તો તે (મૃત્યુ) પણ મારા માટે વધારે કલ્યાણકારી ('ક્ષેમતરમ્') થશે. સં…
- શ્લોક 47સંજય બોલ્યા આમ કહીને, શોકથી ઉદ્વિગ્ન મનવાળો ('શોક-સંવિગ્ન-માનસઃ') અર્જુન, રણભૂમિમાં બાણ સહિત ધનુષ્યન…
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.