અધ્યાય 1 · શ્લોક 42

ભાષ્ય

અર્જુન વર્ણસંકરતાના વધુ એક ગંભીર પરિણામ તરફ ધ્યાન દોરે છે. હિંદુ માન્યતા અનુસાર, પિતૃઓના ઉદ્ધાર માટે પુત્રો દ્વારા પિંડદાન અને તર્પણ (જળ અર્પણ) જેવી શ્રાદ્ધ ક્રિયાઓ કરવી જરૂરી છે. અર્જુન કહે છે કે વર્ણસંકર પ્રજા ઉત્પન્ન થવાથી આ પરંપરાગત ક્રિયાઓ યોગ્ય રીતે થતી નથી અથવા બંધ થઈ જાય છે ('લુપ્તપિણ્ડોદકક્રિયાઃ'). આના પરિણામે, તેમના પૂર્વજો ('પિતરઃ') પણ અતૃપ્ત રહી જાય છે અને તેમનું પતન થાય છે ('પતન્તિ'), અર્થાત્ તેમને મુક્તિ મળતી નથી. આ રીતે, કુળનો નાશ કરનારાઓ (યુદ્ધ કરનારા) ના વર્ણસંકરતા ઉત્પન્ન કરનારા દોષો ('દોષૈઃ એતૈઃ') ફક્ત વર્તમાન પેઢીને જ નહીં, પણ પૂર્વજોને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે.