અધ્યાય 1 · શ્લોક 1

ભાષ્ય

મહાભારતના યુદ્ધનો આરંભ આ શ્લોકથી થાય છે. નેત્રહીન રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર, જે હસ્તિનાપુરમાં બેઠા છે, યુદ્ધભૂમિનું વૃત્તાંત જાણવા ઉત્સુક છે. તેઓ સંજયને પૂછે છે, જેમને વ્યાસજી દ્વારા દિવ્યદ્રષ્ટિ પ્રાપ્ત થઈ છે. ધૃતરાષ્ટ્ર 'ધર્મક્ષેત્ર' શબ્દનો ઉપયોગ કરે છે, જે કુરુક્ષેત્રની પવિત્રતા દર્શાવે છે અને કદાચ તેમના મનમાં એક ભય પણ ઉત્પન્ન કરે છે કે આ પવિત્ર ભૂમિ પર તેમના પુત્રોના અધર્મનો પરાજય થઈ શકે છે. 'મામકાઃ' (મારા પુત્રો) શબ્દનો પ્રથમ પ્રયોગ અને 'પાંડવાઃ' (પાંડુના પુત્રો) શબ્દનો પછી પ્રયોગ, તેમના પક્ષપાત અને પુત્રમોહને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. તેમનો પ્રશ્ન 'કિમ અકુર્વત' (શું કર્યું?) તેમની ચિંતા અને યુદ્ધના પરિણામ વિશેની અનિશ્ચિતતા વ્યક્ત કરે છે.