અધ્યાય 1 · શ્લોક 41

ભાષ્ય

અર્જુન પોતાની દલીલના સૌથી ગંભીર પરિણામ પર આવે છે. તે શ્રીકૃષ્ણને 'વાર્ષ્ણેય' (વૃષ્ણિ કુળના વંશજ) કહીને સંબોધે છે. તે કહે છે કે જ્યારે કુળની સ્ત્રીઓ ભ્રષ્ટ થાય છે, ત્યારે વર્ણસંકર પ્રજા ઉત્પન્ન થાય છે. વર્ણસંકરતા એટલે જુદા જુદા વર્ણોના અનિયંત્રિત મિશ્રણથી ઉત્પન્ન થયેલી સંતતિ, જે તે સમયની સામાજિક વ્યવસ્થા (વર્ણવ્યવસ્થા) મુજબ અનિચ્છનીય ગણાતી હતી. અર્જુન માને છે કે આવી વર્ણસંકરતા કુળનો નાશ કરનારાઓ (એટલે કે યુદ્ધ કરનારા પોતે) અને તેમના સમગ્ર કુળને નરકમાં ધકેલવાનું કારણ બને છે. આ તેની ઊંડી સામાજિક અને ધાર્મિક ચિંતા દર્શાવે છે.