અધ્યાય 1 · શ્લોક 13
તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ પણવાનકગોમુખાઃ |
સહસૈવાભ્યહન્યન્ત સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્ || ||૧૩||
અર્થ
ત્યારપછી, શંખો, નગારા, ઢોલ, મૃદંગ અને રણશિંગા જેવાં વાદ્યો એકસાથે અચાનક વાગી ઊઠ્યાં. તે અવાજ અત્યંત ભયંકર (કોલાહલપૂર્ણ) હતો.
ભાષ્ય
ભીષ્મ પિતામહે શંખનાદ કર્યા પછી, સમગ્ર કૌરવ સેનામાં યુદ્ધના વાદ્યો વાગવા લાગે છે. શંખ, ભેરી (નગારા), પણવ (નાના ઢોલ), આનક (મૃદંગ) અને ગોમુખ (રણશિંગા) જેવા વિવિધ પ્રકારના વાદ્યોનો એકસાથે પ્રચંડ ધ્વનિ ('તુમુલઃ શબ્દઃ') ઉત્પન્ન થાય છે. આ ધ્વનિ યુદ્ધના આરંભનું, કૌરવ સેનાની વિશાળતાનું અને તેમના યુદ્ધોન્માદનું પ્રતીક છે. 'સહસા એવ' (અચાનક એકસાથે) શબ્દ સૂચવે છે કે ભીષ્મના સંકેતની જ રાહ જોવાઈ રહી હતી.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.