ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞવિભાગયોગ
- શ્લોક 1શ્રીભગવાન બોલ્યા હે કોંતેય ! આ દેહ "ક્ષેત્ર" કહેવાય છે અને તેને જાણે છે તે તત્વજ્ઞ મનુષ્ય "ક્ષેત્રજ્…
- શ્લોક 2હે ભારત ! સર્વ ક્ષેત્રો માં જે ક્ષેત્રજ્ઞ છે તે પણ હું જ છું એમ સમજ. ક્ષેત્ર તથા ક્ષેત્રજ્ઞ નું જે જ…
- શ્લોક 3ક્ષેત્ર શું અને એનું સ્વરૂપ શું?તેના વિકારો કયા? અને તે ક્યાંથી આવે છે? અને ક્ષેત્રજ્ઞ કોણ છે? તેની …
- શ્લોક 4આ જ્ઞાન ઋષિઓએ વિવિધ રીતે નીરૂપેલું છે ,વિવિધ વેદોએ વિભાગ પૂર્વક કરેલું છે. અને યુક્તિ થી યુક્ત તથા ન…
- શ્લોક 5પંચમહાભૂત, અહંકાર, બુદ્ધિ, મહતત્વ, દશ ઇન્દ્રિયો, મન અને ક્ષેત્રાદિક જ્ઞાનેન્દ્રિયો ના શબ્દાદિક પાંચ …
- શ્લોક 6વાણી આદિ પાંચ કર્મેન્દ્રિયોના પંચ વિષયો, ઈચ્છા, દ્વેષ, સુખ-દુખ, સંઘાત,ચેતના,ધૈર્ય- એ વિકારો થી યુક્ત…
- શ્લોક 7અમાનીપણું, અદંભીપણું ,અહિંસા, ક્ષમા,સરળતા, આચાર્યની ઉપાસના,પવિત્રતા,એક નિષ્ઠા, અને આત્મ સંયમ; (૭)…
- શ્લોક 8ઇન્દ્રિયાદી વિષયો માં વૈરાગ્ય,તેમજ અહંકાર રહિતપણું, જન્મ, મૃત્યુ, જરા, વ્યાધિ તથા દુઃખો પ્રત્યે ના દ…
- શ્લોક 9પુત્ર, સ્ત્રી, ઘર વગેરે પદાર્થોમાં પ્રીતિનો અભાવ, અહં-મમતાનો અભાવ અને ઇષ્ટની તથા અનિષ્ટની પ્રાપ્તિ મ…
- શ્લોક 10મારામાં અનન્ય ભાવથી નિર્દોષ ભક્તિ હોવી, એકાંતવાસ પર પ્રેમ અને લોકસમુદાય માં રહેવા પ્રત્યે અપ્રીતિ હો…
- શ્લોક 11અધ્યાત્મજ્ઞાન માં નિષ્ઠા રાખવી,તત્વજ્ઞાન નો વિચાર કરવો.આ જ્ઞાન કહેવાય છે. આનાથી વિરુદ્ધ છે તે અજ્ઞા…
- શ્લોક 12જે જાણવા યોગ્ય છે,જેને જાણવાથી જીવ ને મોક્ષ મળે છે,તે વિષે હવે તને કહું છું, તે અનાદિ સર્વોત્કૃષ્ટ બ…
- શ્લોક 13તેને સર્વ તરફ હાથ,પગ,નેત્ર,શિર,મુખ અને કાન છે અને એવા સર્વજ્ઞ શક્તિમાન રૂપે આ લોકમાં,ચરાચર જગતમાં,તે…
- શ્લોક 14તે સર્વ ઇન્દ્રિયો નું જ્ઞાન કરાવનાર હોવા છતાં સર્વ ઇન્દ્રિયોથી રહિત છે.તે ક્યાંય આસક્તિ રાખતો નથી. છ…
- શ્લોક 15તે જ્ઞેય ભૂતોની બહાર અને અંદર તેમજ સ્થાવર રૂપ તથા જંગમ પ્રાણી સમુદાય રૂપ છે.તે સૂક્ષ્મ હોવાથી જાણી શ…
- શ્લોક 16અને તે બ્રહ્મ સર્વ ભૂતો માં એક છે, છતાં જાણે ભિન્ન હોય એવી રીતે રહેલું છે.તે સર્વ ભૂતોને ધારણ કરનાર,…
- શ્લોક 17તે બ્રહ્મ ચંદ્ર-સુર્યાદિક ને પણ પ્રકાશ આપેછે.તે અજ્ઞાનરૂપી અંધકારની પેલી બાજુએ છે એમ જાણવું. તે જ્ઞા…
- શ્લોક 18એ પ્રમાણે ક્ષેત્ર, જ્ઞાન અને જ્ઞેય તને ટુંકાણમાં સંભળાવ્યાં.એમને જાણવાથી મારો ભક્ત મારા ભાવને (સ્વ-ર…
- શ્લોક 19ક્ષેત્રરૂપ પરાપ્રકૃતિ તથા ક્ષેત્રજ્ઞરૂપ અપરા પ્રકૃતિ બંનેને પણ તું નિત્ય જ જાણ, તથા વિકારો અને ગુણોન…
- શ્લોક 20કાર્ય કરણ ના કર્તાપણામાં પ્રકૃતિ કારણ કહેવાય છે. સુખ-દુઃખોના ભોક્તાપણમાં ક્ષેત્રજ્ઞ આત્મા કારણ કહેવા…
- શ્લોક 21જ્યાં સુધી પ્રકૃતિ –વ્યાપાર કરે છે-ત્યાં સુધી-સુખ-દુઃખ ઉત્પન્ન થતાં રહે છે-અને પુરુષ –તે ભોગવે છે. (…
- શ્લોક 22(નોંધ: આ શ્લોકનું ભાષાંતર પાછલા શ્લોક (21) સાથે ભળી ગયું લાગે છે. શ્લોક 22 નું ભાષાંતર આ પ્રમાણે હોવ…
- શ્લોક 23(નોંધ: આ શ્લોકનું ભાષાંતર પાછલા શ્લોક (22) સાથે ભળી ગયું લાગે છે. શ્લોક 23 નું ભાષાંતર આ પ્રમાણે હોવ…
- શ્લોક 24(નોંધ: આ શ્લોકનું ભાષાંતર પાછલા શ્લોક (23) સાથે ભળી ગયું લાગે છે. શ્લોક 24 નું ભાષાંતર આ પ્રમાણે હોવ…
- શ્લોક 25(નોંધ: આ શ્લોકનું ભાષાંતર પાછલા શ્લોક (24) સાથે ભળી ગયું લાગે છે. શ્લોક 25 નું ભાષાંતર આ પ્રમાણે હોવ…
- શ્લોક 26(નોંધ: આ શ્લોકનું ભાષાંતર પાછલા શ્લોક (25) સાથે ભળી ગયું લાગે છે. શ્લોક 26 નું ભાષાંતર આ પ્રમાણે હોવ…
- શ્લોક 27વિનાશ પામનારાં સર્વ ભૂતોમાં સમભાવે રહેલા અવિનાશી પરમેશ્વર ને જે જુવે છે તે યથાર્થ જુવેછે.અને તે જ ખર…
- શ્લોક 28સર્વત્ર સમભાવે રહેલા ઈશ્વરને ખરેખર સમભાવે જોતો પુરુષ આત્મા વડે આત્મા ને હણતો નથી. તેથી પરમગતિ ને પામ…
- શ્લોક 29તથા પ્રકૃતિ વડે જ સર્વ પ્રકારે કર્મો કરાય છે,એમ જે જુવે છે,તેમજ આત્માને અકર્તા જુવે છે તે યથાર્થ જુવ…
- શ્લોક 30જયારે મનુષ્ય સર્વ ભૂતોના ભિન્નપણા ને એક આત્મામાં રહેલો જુવે છે તથા આત્માથી તે ભૂતોના વિસ્તારને જુવે …
- શ્લોક 31હે કાંન્તેય ! અનાદિ નિર્ગુણ હોવાથી આ પરમાત્મા અવિકારી છે,તે દેહ માં હોવા છતાં પણ કંઈ કરતા નથી તથા કશ…
- શ્લોક 32જેમ સર્વવ્યાપક આકાશ સૂક્ષ્મપણા ને લીધે લેપાતું નથી. તેવી રીતે સર્વ દેહોમાં રહેલો આત્મા લેપાતો નથી.(૩…
- શ્લોક 33હે ભારત ! જેમ એક સૂર્ય આ સર્વ લોકને પ્રકાશિત કરેછે તેમ ક્ષેત્રજ્ઞ સર્વ ક્ષેત્ર ને પ્રકાશિત કરે છે.(૩…
- શ્લોક 34જેવો ક્ષેત્ર તથા ક્ષેત્રજ્ઞ ના ભેદ ને એ પ્રમાણે જ્ઞાનરૂપી નેત્રો વડે અને ભૂતોના મોક્ષને કારણરૂપ જાણે…
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.