અધ્યાય 13 · શ્લોક 33
યથા પ્રકાશયત્યેકઃ કૃત્સ્નં લોકમિમં રવિઃ ।
ક્ષેત્રં ક્ષેત્રી તથા કૃત્સ્નં પ્રકાશયતિ ભારત ॥૩૩॥
અર્થ
હે ભારત ! જેમ એક સૂર્ય આ સર્વ લોકને પ્રકાશિત કરેછે તેમ ક્ષેત્રજ્ઞ સર્વ ક્ષેત્ર ને પ્રકાશિત કરે છે.(૩૩)
ભાષ્ય
ક્ષેત્ર (શરીર) અને ક્ષેત્રજ્ઞ (આત્મા) વચ્ચેનો સંબંધ સ્પષ્ટ કરવા ભગવાન સૂર્ય અને લોકનું દૃષ્ટાંત આપે છે. "હે ભારત!" `યથા` (જેમ) `એકઃ રવિઃ` (એક જ સૂર્ય) `ઇમમ્ કૃત્સ્નમ્ લોકમ્` (આ સમગ્ર સંસારને) `પ્રકાશયતિ` (પ્રકાશિત કરે છે), `તથા` (તે જ પ્રમાણે) `ક્ષેત્રી` (ક્ષેત્રનો સ્વામી, આત્મા) `કૃત્સ્નમ્ ક્ષેત્રમ્` (આખા ક્ષેત્રને, એટલે કે શરીર, મન, બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયોના સમૂહને) `પ્રકાશયતિ` (પ્રકાશિત કરે છે, ચેતનવંતુ બનાવે છે). સૂર્ય જેમ સમગ્ર જગતને પ્રકાશ આપીને દ્રશ્યમાન બનાવે છે, પણ જગતના પદાર્થોથી અલિપ્ત રહે છે, તેમ આત્મા પણ શરીર અને મનને ચેતના આપીને તેમને ક્રિયાશીલ બનાવે છે, પરંતુ તે પોતે તેમનાથી ભિન્ન અને અલિપ્ત રહે છે. શરીર અને મનની બધી ક્રિયાઓ અને જ્ઞાન આત્માના પ્રકાશને કારણે જ શક્ય બને છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.