અધ્યાય 13 · શ્લોક 17

ભાષ્ય

ભગવાન જ્ઞેય બ્રહ્મના સ્વરૂપનું વધુ ઊંડાણપૂર્વક વર્ણન કરે છે. `તત્` (તે બ્રહ્મ) `જ્યોતિષામ્ અપિ જ્યોતિઃ` (સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ જેવા પ્રકાશ આપનારાઓનો પણ પ્રકાશ છે). બધા પ્રકાશના સ્ત્રોતો તેનાથી જ પ્રકાશ મેળવે છે. તે `તમસઃ પરમ્ ઉચ્યતે` (અજ્ઞાનરૂપી અંધકારથી પર કહેવાય છે). તે સ્વયંપ્રકાશિત જ્ઞાનસ્વરૂપ છે, ત્યાં અજ્ઞાનનો પ્રવેશ નથી. તે `જ્ઞાનમ્` (જ્ઞાન સ્વરૂપ છે), `જ્ઞેયમ્` (જાણવા યોગ્ય છે) અને `જ્ઞાનગમ્યમ્` (શ્લોક 7-11 માં વર્ણવેલા જ્ઞાનના સાધનો દ્વારા પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છે). આ પરમ તત્ત્વ બીજે ક્યાંય શોધવાનું નથી, તે `સર્વસ્ય હૃદિ વિષ્ઠિતમ્` (સર્વ પ્રાણીઓના હૃદયમાં વિશેષ રૂપે સ્થિત છે). તે આપણા અંતરાત્મા તરીકે આપણી અંદર જ રહેલું છે.