અધ્યાય 13 · શ્લોક 3
તત્ક્ષેત્રં યચ્ચ યાદૃક્ચ યદ્વિકારિ યતશ્ચ યત્ ।
સ ચ યો યત્પ્રભાવશ્ચ તત્સમાસેન મે શૃણુ ॥૩॥
અર્થ
ક્ષેત્ર શું અને એનું સ્વરૂપ શું?તેના વિકારો કયા? અને તે ક્યાંથી આવે છે? અને ક્ષેત્રજ્ઞ કોણ છે? તેની શક્તિ ઓ શી? તે ક્ષેત્ર તથા ક્ષેત્રજ્ઞ ના સ્વરૂપ ને મારી પાસેથી ટૂંક માં સાંભળ.(૩)
ભાષ્ય
ભગવાન હવે ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞ વિશે વિસ્તારથી સમજાવવાની પ્રતિજ્ઞા કરે છે. તેઓ કહે છે: `તત્ ક્ષેત્રમ્` (તે ક્ષેત્ર) `યત્ ચ` (જે છે), `યાદૃક્ ચ` (અને જેવું છે, એટલે કે તેના ગુણધર્મો કેવા છે), `યદ્વિકારિ` (જે વિકારોવાળું છે), `યતઃ ચ યત્` (અને જે કારણથી તે ઉત્પન્ન થયું છે), `સઃ ચ યઃ` (અને તે ક્ષેત્રજ્ઞ જે છે) `યત્પ્રભાવઃ ચ` (અને જે પ્રભાવ એટલે કે શક્તિઓવાળો છે) - તે બધું (`તત્`) `સમાસેન` (સંક્ષેપમાં) `મે શૃણુ` (મારી પાસેથી સાંભળ). ભગવાન અહીં છ મુખ્ય મુદ્દાઓ સ્પષ્ટ કરવાનું કહે છે: (૧) ક્ષેત્ર શું છે? (૨) તેના ગુણધર્મો કેવા છે? (૩) તેના વિકારો કયા છે? (૪) તેની ઉત્પત્તિ ક્યાંથી થઈ? (૫) ક્ષેત્રજ્ઞ કોણ છે? (૬) તેનો પ્રભાવ કે શક્તિઓ શી છે? આ મુદ્દાઓની સ્પષ્ટતા દ્વારા શરીર અને આત્માના સ્વરૂપનું યથાર્થ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થશે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.