અધ્યાય 13 · શ્લોક 31

ભાષ્ય

પરમાત્મા (ક્ષેત્રજ્ઞ) શરીરમાં રહેવા છતાં શા માટે કર્મો કરતો નથી અને તેનાથી લેપાતો નથી, તેનું કારણ ભગવાન સમજાવે છે. "હે કૌન્તેય!" `અયમ્ પરમાત્મા` (આ પરમાત્મા) `અવ્યયઃ` (અવિનાશી, વિકાર રહિત છે). શા માટે? કારણ કે તે `અનાદિત્વાત્` (અનાદિ છે, તેની કોઈ શરૂઆત નથી, તેથી તે જન્મ-મરણ જેવા વિકારોથી પર છે) અને `નિર્ગુણત્વાત્` (તે પ્રકૃતિના સત્ત્વ, રજસ, તમસ ગુણોથી રહિત છે, તેથી ગુણોને કારણે થતા વિકારો પણ તેને સ્પર્શતા નથી). આ કારણોથી, તે `શરીરસ્થઃ અપિ` (શરીરમાં રહેલો હોવા છતાં પણ) `ન કરોતિ` (કંઈ કરતો નથી) `ન લિપ્યતે` (કે કશાથી લેપાતો નથી). જેમ સૂર્ય પાણીમાં પ્રતિબિંબિત થવા છતાં પાણીના દોષોથી ભીંજાતો નથી, તેમ આત્મા શરીરમાં રહેવા છતાં શરીરના કર્મો કે દોષોથી લિપ્ત થતો નથી, કારણ કે તે મૂળભૂત રીતે અનાદિ, નિર્ગુણ અને અવિકારી છે.