શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગ
- શ્લોક 1અર્જુન બોલ્યા હે શ્રી કૃષ્ણ ! જે મનુષ્યો શાસ્ત્રવિધિનો ત્યાગ કરીને, શ્રદ્ધાયુક્ત થઇ દેવતાઓનું યજન ક…
- શ્લોક 2શ્રીભગવાન બોલ્યા મનુષ્યની જે સ્વાભાવિક શ્રદ્ધા હોય છે તે સાત્વિક, રાજસ અને તામસ, એમ ત્રણ પ્રકારની હો…
- શ્લોક 3હે ભારત ! સર્વની શ્રદ્ધા પોતપોતાના અંતઃકરણને અનુરૂપ હોય છે. આ પુરુષ શ્રદ્ધામય છે; જે જેવી શ્રદ્ધાવાળ…
- શ્લોક 4સાત્વિક (પુરુષો) દેવોને પૂજે છે; રાજસિક (પુરુષો) યક્ષો અને રાક્ષસોને (પૂજે છે); અને બીજા જે તામસિક લ…
- શ્લોક 5જે મનુષ્યો શાસ્ત્રવિધિથી રહિત (અને) ઘોર તપ તપે છે, (તેઓ) દંભ અને અહંકારથી યુક્ત તથા કામ, રાગ અને બળ(…
- શ્લોક 6(તે) અવિવેકીઓ શરીરની અંદર રહેલા ભૂતસમુદાય (ઇન્દ્રિયો અને તત્વો) ને અને અંતઃકરણમાં રહેલા મને પણ કૃશ ક…
- શ્લોક 7આહાર પણ સૌને પોતપોતાની પ્રકૃતિ મુજબ ત્રણ પ્રકારનો પ્રિય હોય છે; અને તે જ રીતે યજ્ઞ, તપ અને દાન પણ (ત…
- શ્લોક 8આયુષ્ય, સત્વ (બુદ્ધિ/ઉત્સાહ), બળ, આરોગ્ય, સુખ અને પ્રીતિને વધારનારા, (તથા) રસયુક્ત, સ્નિગ્ધ (ઘી-તેલવ…
- શ્લોક 9કડવા, ખાટા, ખારા, અત્યંત ગરમ, તીખા, સૂકા (લૂખા) અને દાહ કરનારા આહારો રાજસ પુરુષને પ્રિય હોય છે, (જે)…
- શ્લોક 10જે ભોજન અધકચરું રાંધેલું, રસહીન, દુર્ગંધ મારતું, વાસી, એંઠું અને અપવિત્ર હોય, તે તામસ(પુરુષ)ને પ્રિય…
- શ્લોક 11ફળની ઇચ્છા ન રાખનારા પુરુષો દ્વારા, 'યજ્ઞ કરવો એ કર્તવ્ય જ છે' એમ મનથી નિશ્ચય કરીને, જે યજ્ઞ શાસ્ત્ર…
- શ્લોક 12પરંતુ હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ફળને ઉદ્દેશીને અથવા દંભ માટે પણ જે યજ્ઞ કરાય છે, તે યજ્ઞને તું રાજસ જાણ.(૧૨) (ન…
- શ્લોક 13શાસ્ત્રવિધિથી હીન, અન્નદાન વિનાનો, મંત્રો વિનાનો, દક્ષિણા વિનાનો અને શ્રદ્ધા વિનાનો જે યજ્ઞ (કરાય છે…
- શ્લોક 14દેવ, બ્રાહ્મણ, ગુરુ અને જ્ઞાનીજનોનું પૂજન, પવિત્રતા, સરળતા, બ્રહ્મચર્ય અને અહિંસા – આ શારીરિક તપ કહે…
- શ્લોક 15જે વાક્ય ઉદ્વેગ ન કરનારું, સત્ય, પ્રિય અને હિતકારક હોય તે (બોલવું) તથા સ્વાધ્યાયનો અભ્યાસ કરવો – આ વ…
- શ્લોક 16મનની પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા (શાંત ભાવ), મૌન (મનનું સંયમ, વ્યર્થ ચિંતનનો અભાવ), આત્મસંયમ (મનોનિગ્રહ), (અન…
- શ્લોક 17ફળની ઇચ્છા ન રાખનારા, (પરમાત્મામાં) જોડાયેલા મનુષ્યો દ્વારા પરમ શ્રદ્ધાથી કરાયેલું તે ત્રણ પ્રકારનું…
- શ્લોક 18જે તપ સત્કાર, માન અને પૂજા માટે તથા દંભથી પણ કરાય છે, તે અહીં (આ લોકમાં) રાજસ કહેવાયું છે, (જે) ચંચળ…
- શ્લોક 19જે તપ મૂઢતાભર્યા દુરાગ્રહથી, મન-વાણી-શરીરને પીડા આપીને કરાય છે, અથવા બીજાનો નાશ કરવા માટે કરાય છે, ત…
- શ્લોક 20'દાન દેવું એ કર્તવ્ય છે' એમ સમજીને જે દાન, બદલાની ભાવના વિના, યોગ્ય દેશ, કાળ અને યોગ્ય પાત્રને આપવામ…
- શ્લોક 21પરંતુ જે દાન બદલો વાળવાના હેતુથી અથવા ફળને ઉદ્દેશીને ફરીથી (અથવા) કચવાતા મને (દુઃખપૂર્વક) અપાય છે, ત…
- શ્લોક 22જે દાન અયોગ્ય દેશ અને કાળમાં, કુપાત્રોને, સત્કાર વિના અને તિરસ્કારપૂર્વક અપાય છે, તે તામસ કહેવાયું છ…
- શ્લોક 23ॐ (ૐ), તત્, સત્ – એવા ત્રણ પ્રકારના બ્રહ્મના નામનો નિર્દેશ (શાસ્ત્રોમાં) કહેવાયો છે; તેના વડે જ પુરા…
- શ્લોક 24તેથી બ્રહ્મવાદી (વેદને પ્રમાણ માનનારા) પુરુષોની શાસ્ત્રવિધિથી નિયત થયેલી યજ્ઞ, દાન અને તપરૂપી ક્રિયા…
- શ્લોક 25'તત્' (એટલે કે સર્વ બ્રહ્મ જ છે) એમ માનીને, ફળની ઇચ્છા રાખ્યા વિના, મોક્ષની ઇચ્છાવાળા પુરુષો દ્વારા …
- શ્લોક 26હે પાર્થ! 'સત્' – આ (નામ)નો પ્રયોગ સદ્ભાવ (અસ્તિત્વના ભાવ)માં અને સાધુભાવ (શ્રેષ્ઠતાના ભાવ)માં કરાય …
- શ્લોક 27યજ્ઞ, તપ અને દાનમાં જે સ્થિતિ (નિષ્ઠા) છે, તે પણ 'સત્' એમ કહેવાય છે; અને તે (પરમાત્મા)ને અર્થે કરાતુ…
- શ્લોક 28હે પાર્થ ! અશ્રદ્ધાથી કરેલો હોમ, આપેલું દાન, કરેલું તપ અને જે કંઈ પણ (બીજું કર્મ) કરાયું હોય, તે 'અસ…
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.