અધ્યાય 17 · શ્લોક 3

ભાષ્ય

ભગવાન શ્રદ્ધા અને વ્યક્તિના સ્વભાવ વચ્ચેનો ગાઢ સંબંધ સમજાવે છે. "હે ભારત!" `સર્વસ્ય શ્રદ્ધા` (દરેક મનુષ્યની શ્રદ્ધા) `સત્ત્વાનુરૂપા ભવતિ` (તેના અંતઃકરણના સ્વભાવને અનુરૂપ હોય છે). જેવું જેનું અંતઃકરણ (સત્ત્વ, રજસ, તમસ ગુણોના પ્રમાણ મુજબ), તેવી તેની શ્રદ્ધા. `અયમ્ પુરુષઃ શ્રદ્ધામયઃ` (આ પુરુષ, એટલે કે જીવાત્મા, શ્રદ્ધાથી જ બનેલો છે, શ્રદ્ધા તેનું મુખ્ય લક્ષણ છે). વ્યક્તિની ઓળખ તેની શ્રદ્ધાથી જ થાય છે. `યઃ યત્ શ્રદ્ધઃ` (જે જેવી શ્રદ્ધાવાળો છે), `સઃ એવ સઃ` (તે પોતે તેવો જ છે). જેની શ્રદ્ધા સાત્વિક દેવોમાં છે, તે સાત્વિક; જેની શ્રદ્ધા રાજસિક યક્ષ-રાક્ષસોમાં છે, તે રાજસિક; અને જેની શ્રદ્ધા તામસિક ભૂત-પ્રેતોમાં છે, તે તામસિક ગણાય છે. શ્રદ્ધા એ વ્યક્તિના આંતરિક સ્વભાવનું પ્રતિબિંબ છે.