अध्याय 7 · श्लोक 6

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला आहे की तो संपूर्ण सृष्टीचा आधार आहे. "एताद्योनि भूतानी" म्हणजे सर्व प्राणी, मग ते स्थूल किंवा सूक्ष्म, परमात्म्यापासून उत्पन्न झाले आहेत. "योनी" म्हणजे स्त्रोत, आणि येथे भगवान कृष्ण हे स्पष्ट करत आहेत की संपूर्ण सृष्टी त्याच्यापासून उद्भवली आहे. "अहं कृत्स्नस्य जगताः प्रभावः प्रलयस्थथा" चा अर्थ असा आहे की तोच संपूर्ण जगाच्या निर्मितीचे आणि त्याच्या नाशाचे कारण आहे. त्याचा अर्थ असा आहे की देवाची शक्ती शाश्वत आणि अमर्याद आहे. त्याचे हे ज्ञान अर्जुनाला हे समजण्यासाठी आहे की भगवंताचे सर्वव्यापकत्व आणि सर्वशक्तिमानता जाणून घेतल्याने मनुष्याचा त्याच्यावरील विश्वास अढळ होतो. यावरून हेही स्पष्ट होते की देवाशिवाय काहीही शक्य नाही. या श्लोकाद्वारे भगवंत हेही सांगत आहेत की तोच जगातील सर्व कार्यांचा अधिष्ठाता देवता आहे. जेव्हा जेव्हा एखादा प्राणी अस्तित्वात येतो तेव्हा तो त्याच्या सामर्थ्याने असतो आणि जेव्हा जेव्हा त्या जीवाचा अंत होतो तेव्हा तो देखील भगवंताच्या सामर्थ्यानेच असतो. अशा प्रकारे, या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी आपले सर्वशक्तिमान आणि सर्वव्यापीत्व स्पष्टपणे स्थापित केले आहे. या ज्ञानाचे सार समजून घेतल्याने अर्जुनला त्याच्या कर्तव्याची जाणीव होऊन निःस्वार्थपणे काम करण्याची प्रेरणा मिळते.