अध्याय 7 · श्लोक 5

स्पष्टीकरण

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला या श्लोकात समजावून सांगत आहेत की त्याने आतापर्यंत जे वर्णन केले होते ते अपरा प्रकृती किंवा नीच स्वभाव आहे. हा स्वभाव निर्जीव (अचेतन) आहे, ज्यामध्ये पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू, आकाश, मन, बुद्धी आणि अहंकार यांचा समावेश होतो. पण याशिवाय, भगवंत म्हणतात की आणखी एक प्रकृती देखील आहे, जो माझा "परम" (उच्च) स्वभाव आहे. हा परम स्वभाव चैतन्यमय आहे आणि तो जिवंत आत्म्याच्या रूपात या जगाला मूर्त रूप देतो. "महाबाहो" हा शब्द भगवंताने अर्जुनासाठी वापरला आहे, ज्याचा अर्थ "शक्तिशाली हात असलेला" असा होतो. भगवान अर्जुनला येथे सांगत आहेत की हा आत्मा किंवा परम प्रकृती आहे जो या संपूर्ण विश्वाला टिकवतो आणि चालवतो. अशा प्रकारे, भगवान कृष्णाने हे स्पष्ट केले की संपूर्ण विश्व दोन प्रकारच्या निसर्गाने बनलेले आहे: एक निर्जीव निसर्ग, जो भौतिक पदार्थ आहे आणि दुसरा सजीव निसर्ग आहे, जो आत्मा किंवा आत्मा आहे. आत्मा ही अशी शक्ती आहे जी या संपूर्ण विश्वाला जीवन प्रदान करते आणि त्याला गतिमान करते. हा श्लोक हे देखील सूचित करतो की केवळ भौतिक घटकांचे अस्तित्व जगाला टिकवून ठेवत नाही तर ते चेतन घटक (आत्मा) आहे जे या जगाला वास्तवात टिकवून ठेवते आणि ते जिवंत ठेवते.