अध्याय 11 · श्लोक 29

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला आपले महान रूप दाखवत आहेत. अर्जुनाने भगवंताच्या या रूपात असंख्य मुखे आणि असंख्य रूपे पाहिली, ज्यांच्यापासून अनंत तेज निघत होते. हे दृश्य पाहून अर्जुन घाबरला. श्रीकृष्णाच्या मुखात जगातील सर्व प्राणिमात्रांचा नाश होतो, त्याप्रमाणे अग्नीत जळून पतंगांचा नाश होतो. येथे 'पतंग' म्हणजे त्या जीवांचा संदर्भ आहे जे आपल्या अज्ञानामुळे आणि गोंधळामुळे मायेत अडकले आहेत आणि ते कोठे जात आहेत हे माहित नाही. अग्नीत प्रवेश करणाऱ्या पतंगांप्रमाणेच हे प्राणीही विनाश आणि पुनरुत्थानाचे प्रतीक असलेल्या श्रीकृष्णाच्या विशाल रूपात विलीन होत आहेत. या श्लोकाद्वारे हे समजावून सांगितले जात आहे की सर्व जीव काळ आणि मृत्यूसमोर असहाय्य आहेत आणि ते नकळत त्यांच्या अंताकडे वाटचाल करत आहेत. श्रीकृष्णाच्या शब्दात सांगायचे तर, या जीवांचा नाश म्हणजे भौतिक शरीराचा नाश, ज्यामुळे ते या जगाच्या बंधनातून मुक्त होतात. हा श्लोक सूचित करतो की जीवन अस्थिर आणि क्षणभंगुर आहे आणि हे देखील सांगते की देवाकडे जाऊनच मोक्ष आणि शांती मिळू शकते. अशा प्रकारे या श्लोकात जीवनाची अनित्यता आणि भगवंताच्या महान रूपाचा महिमा वर्णन केला आहे.