ಅಧ್ಯಾಯ 5 · ಶ್ಲೋಕ 3

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ನಿಜವಾದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಆಂತರಿಕ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು (`ಯಃ`) (ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು) ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (`ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ`) ಮತ್ತು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (`ನ ಕಾಂಕ್ಷತಿ`), ಅವನು (`ಸಃ`) (ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ) ನಿತ್ಯಸಂನ್ಯಾಸಿ (`ನಿತ್ಯಸಂನ್ಯಾಸೀ`) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು (`ಜ್ಞೇಯಃ`). ಹೇ ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ಏಕೆಂದರೆ (`ಹಿ`), ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ (ರಾಗ-ದ್ವೇಷ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಶೀತ-ಉಷ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ) ಮುಕ್ತನಾದವನು (`ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವಃ`) ಸುಲಭವಾಗಿ (`ಸುಖಂ`) ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ (`ಬಂಧಾತ್`) ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (`ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ`). ಸಂನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ದಂಡ, ಕಮಂಡಲು ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದಲ್ಲ; ಅದು ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವನು ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ನಿತ್ಯಸಂನ್ಯಾಸಿಯೇ.