ಅಧ್ಯಾಯ 5 · ಶ್ಲೋಕ 14

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಆತ್ಮನ (ಪ್ರಭು - ದೇಹವೆಂಬ ಪಟ್ಟಣದ ಒಡೆಯ) ಅಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮವು (`ಪ್ರಭುಃ`) ಲೋಕಕ್ಕೆ (ಅಂದರೆ, ದೇಹ-ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನಸ್ಸುಗಳ ಸಂಘಾತಕ್ಕೆ) (`ಲೋಕಸ್ಯ`) ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು (`ನ ಕರ್ತೃತ್ವಂ` - 'ನಾನು ಮಾಡುವವನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕರ್ಮಗಳನ್ನು (`ನ ಕರ್ಮಾಣಿ` - ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕರ್ಮಫಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ (`ನ ಕರ್ಮಫಲಸಂಯೋಗಂ`) ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ (`ಸೃಜತಿ`). ಆದರೆ, ಸ್ವಭಾವವೇ (ಅಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸತ್ವ-ರಜ-ತಮೋ ಗುಣಗಳು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಾಸನೆಗಳು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು) (`ಸ್ವಭಾವಃ ತು`) ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ (`ಪ್ರವರ್ತತೇ`). ಆತ್ಮನು ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿ, ಅವನು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಫಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.