ಅಧ್ಯಾಯ 5 · ಶ್ಲೋಕ 13

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನ (ಮಾನಸಿಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಸಂನ್ಯಾಸ' ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ತ್ಯಾಗವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕರ್ತೃತ್ವ, ಭೋಕ್ತೃತ್ವ ಭಾವಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವನು (`ವಶೀ`), ದೇಹಧಾರಿಯು (ಆತ್ಮ) (`ದೇಹೀ`), ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ (`ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ`) ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (`ಮನಸಾ`) ತ್ಯಜಿಸಿ (`ಸಂನ್ಯಸ್ಯ`), ತಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (`ನ ಏವ ಕುರ್ವನ್`) ಮತ್ತು (ಇತರರಿಂದ) ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ (`ನ ಕಾರಯನ್`) ಎಂಬ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ, ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳುಳ್ಳ (ಎರಡು ಕಣ್ಣು, ಎರಡು ಕಿವಿ, ಎರಡು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆ, ಬಾಯಿ, ಪಾಯು, ಉಪಸ್ಥ) ಪಟ್ಟಣವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ (`ನವದ್ವಾರೇ ಪುರೇ`) ಸುಖವಾಗಿ (`ಸುಖಂ`) ಇರುತ್ತಾನೆ (`ಆಸ್ತೇ`). ದೇಹವು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆತ್ಮನು ತಾನು ಅಕರ್ತೃ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ದೇಹವೆಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.