ಅಧ್ಯಾಯ 18 · ಶ್ಲೋಕ 16
ತತ್ರೈವಂ ಸತಿ ಕರ್ತಾರಮಾತ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ತು ಯಃ |
ಪಶ್ಯತ್ಯಕೃತಬುದ್ಧಿತ್ವಾನ್ನ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ದುರ್ಮತಿಃ ||
ಅರ್ಥ
ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಮಂದ ಬುದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾರು ಕೇವಲ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಕರ್ತಾರನೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಮೂರ್ಖನು, ಎಂದಿಗೂ ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ಕಾಣಲಾರ
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ತಾನೇ ಕರ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಅಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಹೀಗಿರುವಾಗ (`ತತ್ರ ಏವಂ ಸತಿ`), ಯಾವನು (`ಯಃ`) ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾದುದರಿಂದ (`ಅಕೃತಬುದ್ಧಿತ್ವಾತ್`), ಕೇವಲ ಆತ್ಮನನ್ನೇ (ತನ್ನನ್ನೇ) (`ಆತ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ತು`) ಕರ್ತೃವೆಂದು (`ಕರ್ತಾರಂ`) ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ (`ಪಶ್ಯತಿ`), ಆ ದುರ್ಮತಿಯು (`ಸಃ ದುರ್ಮತಿಃ`) (ಸತ್ಯವನ್ನು) ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ (`ನ ಪಶ್ಯತಿ`)." ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಐದು ಕಾರಣಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, 'ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಕೇವಲ ತನ್ನನ್ನೇ ಕರ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಮೂರ್ಖನು. ಅವನು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
Banaka ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ ಪಾಠ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.