અધ્યાય 6 · શ્લોક 5
ઉદ્ધરેદાત્મનાત્માનં નાત્માનમવસાદયેત્ ।
આત્મૈવ હ્યાત્મનો બન્ધુરાત્મૈવ રિપુરાત્મનઃ ॥૫॥
અર્થ
આત્મા વડે આત્માનો ઉદ્ધાર કરવો પરંતુ આત્માને અધોગતિ ના માર્ગે લઇ જવો નહિ, કેમ કે આત્મા જ આત્માનો બંધુ છે અને આત્મા જ આત્માનો શત્રુ છે.(૫)
ભાષ્ય
ભગવાન મનુષ્યને પોતાના ઉદ્ધાર માટે સ્વ-પ્રયત્નનું મહત્વ સમજાવે છે. 'આત્મના આત્માનમ્ ઉદ્ધરેત્' – પોતાના સંયમિત મન અને વિવેકબુદ્ધિ વડે પોતાનો સંસારમાંથી ઉદ્ધાર કરવો જોઈએ. 'આત્માનમ્ ન અવસાદયેત્' – પોતાના અસંયમિત મન દ્વારા પોતાને અધોગતિમાં, પતનમાં ન નાખવો જોઈએ. કારણ કે, મનુષ્યનો સાચો મિત્ર અને સાચો શત્રુ બીજું કોઈ નહીં, પણ તે પોતે જ છે. 'આત્મા એવ હિ આત્મનઃ બન્ધુઃ' – સંયમિત મન/આત્મા જ પોતાનો બંધુ (મિત્ર) છે, જે ઉદ્ધાર કરે છે. 'આત્મા એવ આત્મનઃ રિપુઃ' – અને અસંયમિત મન/આત્મા જ પોતાનો શત્રુ છે, જે પતન કરાવે છે. ઉન્નતિ કે અધોગતિની ચાવી આપણા પોતાના હાથમાં છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.