અધ્યાય 6 · શ્લોક 34
ચઞ્ચલં હિ મનઃ કૃષ્ણ પ્રમાથિ બલવદ્દૃઢમ્ ।
તસ્યાહં નિગ્રહં મન્યે વાયોરિવ સુદુષ્કરમ્ ॥૩૪॥
અર્થ
હે શ્રી કૃષ્ણ ! મન અતિ ચંચળ છે.તે કોઈ પણ કામના ને સિદ્ધ થવા દેતું નથી.તે બળવાન અને અભેદ્ય છે.તેનો નિગ્રહ કરવો એ વાયુને રોકવા જેટલું કઠિન છે,એવું મને લાગે છે.(૩૪)
ભાષ્ય
અર્જુન પોતાની શંકાનું કારણ વિસ્તારથી સમજાવે છે. હે કૃષ્ણ! મન ખરેખર 'ચંચલમ્' (અસ્થિર), 'પ્રમાથિ' (ક્ષોભ પમાડનારું, ઇન્દ્રિયોને બળપૂર્વક વિષયોમાં ખેંચી જનારું), 'બલવત્' (પ્રબળ વેગવાળું) અને 'દૃઢમ્' (જિદ્દી, સહેલાઈથી વશ ન થનારું) છે. આવા મનનો નિગ્રહ કરવો ('તસ્ય નિગ્રહમ્') મને વાયુને વશ કરવા જેવો ('વાયોઃ ઇવ') અત્યંત કઠિન ('સુદુષ્કરમ્') લાગે છે ('મન્યે'). આ શ્લોક મનની દુર્જેય પ્રકૃતિનું યથાર્થ ચિત્રણ કરે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.