अध्याय 6 · श्लोक 34

चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्‍दृढम्‌ । तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्‌ ॥ ६-३४ ॥

अर्थ

कारण हे श्रीकृष्णा, हे मन मोठे चंचल, क्षोभविणारे, मोठे दृढ आणि बलवान आहे. त्यामुळे त्याला वश करणे मी वाऱ्याला अडविण्याप्रमाणेच अत्यंत कठीण समजतो. ॥ ६-३४ ॥

स्पष्टीकरण

या श्लोकात मनाची अस्थिरता आणि योगी किंवा साधकाला नियंत्रित करण्यात येणारी अडचण दाखवण्यात आली आहे. मनाची चंचलता आणि चंचलता व्यक्त करणारा हा श्लोक मनावर नियंत्रण ठेवणे हे अत्यंत अवघड काम आहे हे ओळखतो. त्याचे वर्णन हवा पकडण्यासारखे आहे, जे नैसर्गिकरित्या अशक्य आहे किंवा खूप कठीण आहे. येथे श्रीकृष्णाप्रती व्यक्त होणारी भावना अशी आहे की साधकाला मनावर नियंत्रण ठेवताना अत्यंत अडचणी येतात. या श्लोकाद्वारे शिकवले जाते की योगसाधनेमध्ये मनावर नियंत्रण ठेवण्याचे आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे महत्त्व समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. अशा प्रकारे, या श्लोकाचा मुख्य संदेश असा आहे की मनाची स्थिरता प्राप्त करणे आणि त्यावर नियंत्रण ठेवणे हे खूप कठीण काम आहे आणि त्यासाठी सतत सराव आणि समर्पण आवश्यक आहे.

Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.