અધ્યાય 6 · શ્લોક 3
આરુરુક્ષોર્મુનેર્યોગં કર્મ કારણમુચ્યતે ।
યોગારૂઢસ્ય તસ્યૈવ શમઃ કારણમુચ્યતે ॥૩॥
અર્થ
જે યોગીને ધ્યાનયોગ સિદ્ધ કરવો હોય તેને માટે વિહિત કર્મોનું આચરણ સાધન છે. પરંતુ યોગપ્રાપ્તિ થઇ જાય પછી તેને સંપૂર્ણ કરવા માટે કર્મ નિવૃત્તિ જ શ્રેષ્ઠ સાધન બની જાય છે.પછી તે કર્મફળ માં લુબ્ધ થતો નથી.(૩)
ભાષ્ય
અહીં ભગવાન ધ્યાનયોગના સાધક માટે બે અવસ્થાઓ અને તેના અનુરૂપ સાધનો વર્ણવે છે. જે સાધક યોગ પર આરૂઢ થવાની ઈચ્છા રાખે છે ('આરુરુક્ષોઃ'), એટલે કે જે હજુ ધ્યાનયોગના આરંભિક તબક્કામાં છે, તેના માટે નિષ્કામ 'કર્મ' કરવું એ 'કારણમ્' એટલે કે સાધન છે. નિષ્કામ કર્મ દ્વારા ચિત્ત શુદ્ધ થાય છે, જે ધ્યાનની યોગ્યતા માટે જરૂરી છે. પરંતુ જ્યારે તે જ સાધક 'યોગારૂઢ' થઈ જાય છે, એટલે કે ધ્યાનયોગમાં સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરી લે છે, ત્યારે તેના માટે 'શમઃ' એટલે કે મનની પરમ શાંતિ, ચિત્તની સ્થિરતા અને વૃત્તિઓનો ઉપશમ એ યોગમાં ટકી રહેવા માટેનું 'કારણમ્' (સાધન) બને છે. યોગની શરૂઆતમાં કર્મ સાધન છે, અને યોગની સિદ્ધિ પછી મનની શાંતિ સાધન છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.