અધ્યાય 2 · શ્લોક 66

ભાષ્ય

આ શ્લોક પતનક્રમની વિપરીત કડીઓ દર્શાવે છે. જે વ્યક્તિનું મન અને ઇન્દ્રિયો વશમાં નથી ('અયુક્ત'), તેની બુદ્ધિ ક્યારેય સ્થિર કે નિશ્ચયાત્મક થઈ શકતી નથી. જેનામાં આવી બુદ્ધિ નથી, તેનામાં આત્મચિંતન કે આત્મભાવના ('ભાવના' - પરમાત્મા પ્રત્યેનો પ્રેમભાવ કે ધ્યાન) પણ જાગૃત થતી નથી. જેનામાં આવી ભાવના નથી, તેને આંતરિક શાંતિ મળતી નથી. અને જેને શાંતિ જ નથી, તેને સાચું સુખ કેવી રીતે મળી શકે? આમ, સુખનો આધાર શાંતિ છે, શાંતિનો આધાર આત્મભાવના છે, ભાવનાનો આધાર નિશ્ચયાત્મક બુદ્ધિ છે, અને બુદ્ધિનો આધાર ઇન્દ્રિય-મનનો સંયમ છે.