અધ્યાય 18 · શ્લોક 30

ભાષ્ય

પ્રથમ સાત્વિક બુદ્ધિ: "હે પાર્થ!" `સા બુદ્ધિઃ સાત્ત્વિકી` (તે બુદ્ધિ સાત્વિક છે) `યા` (જે) `પ્રવૃત્તિમ્ ચ નિવૃત્તિમ્ ચ` (પ્રવૃત્તિ માર્ગ એટલે કે કર્મ અને સંસારનો માર્ગ, અને નિવૃત્તિ માર્ગ એટલે કે જ્ઞાન અને સંન્યાસનો માર્ગ), `કાર્યાકાર્યે` (શું કરવા યોગ્ય છે અને શું ન કરવા યોગ્ય છે), `ભયાભયે` (શેનાથી ડરવું જોઈએ અને શેનાથી નહીં), `બન્ધમ્ મોક્ષમ્ ચ` (બંધન શું છે અને મોક્ષ શું છે) - આ બધાને `વેત્તિ` (યથાર્થ રીતે જાણે છે, સ્પષ્ટપણે સમજે છે). સાત્વિક બુદ્ધિ વિવેકશીલ હોય છે, તે કર્તવ્ય-અકર્તવ્ય, બંધન-મોક્ષ વગેરે દ્વંદ્વોનું સાચું સ્વરૂપ સમજી શકે છે અને યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકે છે.