અધ્યાય 18 · શ્લોક 17

ભાષ્ય

જેણે કર્મના પાંચ કારણોને બરાબર સમજી લીધા છે અને પોતાને અકર્તા આત્મા તરીકે ઓળખ્યો છે, તેની સ્થિતિ કેવી હોય છે? `યસ્ય` (જેનામાં) `અહંકૃતઃ ભાવઃ ન` ('હું કરનાર છું' એવો અહંકારયુક્ત ભાવ નથી) અને `યસ્ય બુદ્ધિઃ ન લિપ્યતે` (જેની બુદ્ધિ સાંસારિક કર્મોમાં કે તેના ફળોમાં લિપ્ત થતી નથી, અનાસક્ત રહે છે), `સઃ` (તે જ્ઞાની પુરુષ) `ઇમાન્ લોકાન્ હત્વા અપિ` (ભલે તે (કર્તવ્યરૂપે) આ બધા લોકોને હણી નાખે તો પણ, જેમ કે અર્જુન યુદ્ધમાં કરશે), `ન હન્તિ` (વાસ્તવમાં તે હણતો નથી, કારણ કે તેનો 'હું હણનાર છું' એવો ભાવ નથી) `ન નિબધ્યતે` (અને તે કર્મના બંધનમાં બંધાતો નથી). જ્યારે કર્તાપણાનો ભાવ અને આસક્તિ નથી, ત્યારે કર્મ બંધનકર્તા બનતું નથી, ભલે તે બાહ્ય દ્રષ્ટિએ ગમે તેવું હોય. આ નૈષ્કર્મ્યની સ્થિતિ છે.