अध्याय 13 · श्लोक 17

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी भगवंताचे स्थान आणि त्याच्या ज्ञानाचे स्वरूप स्पष्ट केले आहे. "ज्योतिषमपि तजज्योति": येथे 'ज्योति' म्हणजे 'प्रकाश'. या भागात भगवान म्हणतात की परमात्मा (परब्रह्म) सर्व प्रकारच्या दिव्यांच्या (दिव्यांमध्ये) सर्वोच्च प्रकाश आहे. याचा अर्थ असा की प्रकाश कोणताही असो - सूर्याचा प्रकाश, चंद्राचा प्रकाश किंवा इतर कोणत्याही प्रकारचा प्रकाश - सर्वांमध्ये सर्वोच्च आणि सर्वोच्च प्रकाश हा देव आहे. “तमसः परमुच्यते”: येथे ‘तम’ म्हणजे अंधार. हा भाग सांगतो की देव अंधाराच्या (अज्ञानाच्या) पलीकडे आहे. तो अज्ञान, माया आणि माया यापासून पूर्णपणे मुक्त आणि स्वतंत्र आहे. "ज्ञानम् ग्यायम ज्ञानगम्यम्": या वाक्यात देव स्पष्ट करतो की देव स्वतः ज्ञान आहे, ग्यायम (जे जाणण्यास सक्षम आहे) आणि ज्ञान (जे प्राप्य आहे) ज्ञानाच्या प्राप्तीद्वारे आहे. देव हे एकमेव आध्यात्मिक ज्ञान आहे जे आपल्याला जाणून घेणे आणि समजणे शक्य आहे. “हृदि सर्वस्य विशिष्टम्”: येथे असे म्हटले आहे की देव प्रत्येकाच्या हृदयात असतो. तो प्रत्येक व्यक्तीमध्ये खोलवर असतो, तो कोणत्याही विशिष्ट ठिकाणी मर्यादित नाही. थोडक्यात, या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण हे स्पष्ट करतात की ईश्वर हा खरा ज्ञानाचा स्रोत आहे आणि तो प्रत्येक जीवाच्या हृदयात वास करतो. तो अज्ञान आणि भ्रमाच्या पलीकडे आहे आणि सर्व प्रकारच्या दिव्यांमध्ये सर्वोच्च आहे.