અધ્યાય 11 · શ્લોક 31
આખ્યાહિ મે કો ભવાનુગ્રરૂપો નમોઽસ્તુ તે દેવવર પ્રસીદ ।
વિજ્ઞાતુમિચ્છામિ ભવન્તમાદ્યં ન હિ પ્રજાનામિ તવ પ્રવૃત્તિમ્ ॥૩૧॥
અર્થ
હે દેવશ્રેષ્ઠ ! આવા અતિ ઉગ્ર સ્વરૂપવાળા આપ કોણ છો ! આપ પ્રસન્ન થાઓ. હું આપને નમસ્કાર કરું છું.સર્વના આદ્ય રૂપ આપને હું જાણવાની ઈચ્છા રાખું છું. કેમકે આપની ગુઢ ચેષ્ટાઓને હું જાણતો નથી.(૩૧)
ભાષ્ય
આ ભયાનક અને અકલ્પનીય દર્શનથી અત્યંત વ્યાકુળ અને ભયભીત થયેલો અર્જુન હવે સીધો ભગવાનને જ પ્રશ્ન પૂછે છે. "મને કહો (`આખ્યાહિ મે`) કે આવા ઉગ્ર રૂપવાળા (`ઉગ્રરૂપઃ`) આપ કોણ છો (`કઃ ભવાન્`)?" ભલે તે કૃષ્ણને ઓળખે છે, પણ આ રૂપ એટલું ભિન્ન અને ભયાવહ છે કે તે તેની સાચી ઓળખ જાણવા માંગે છે. તે અત્યંત વિનમ્રતા અને ભય સાથે કહે છે, "હે દેવશ્રેષ્ઠ! (`દેવવર`) આપને નમસ્કાર હો (`નમઃ અસ્તુ તે`). કૃપા કરીને પ્રસન્ન થાઓ (`પ્રસીદ`)." તે શાંતિ અને અભય ઇચ્છે છે. તે પોતાની જિજ્ઞાસા વ્યક્ત કરે છે: "હું આપ આદિ પુરુષને (`ભવન્તમ્ આદ્યમ્`) વિશેષ રૂપે જાણવા ઇચ્છું છું (`વિજ્ઞાतुम् ઇચ્છામિ`), કારણ કે આપની આ પ્રવૃત્તિ (આ ભયાનક લીલા, આ સંહારનું કારણ) હું સમજી શકતો નથી (`ન હિ પ્રજાનામિ તવ પ્રવૃત્તિम्`)." આટલો ભયાનક સંહાર શા માટે? આ ઉગ્ર રૂપનો હેતુ શું છે? અર્જુન આ ગૂઢ રહસ્ય જાણવા આતુર છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.