अध्याय 8 · श्लोक 4

स्पष्टीकरण

अधिभूतः क्षरो भवः: येथे “अधिभूत” म्हणजे भौतिक जग किंवा निसर्ग, आणि “क्षरो भव:” म्हणजे नाशवंत निसर्ग. म्हणजेच "जबरदस्त" हे सर्व काही बदलण्यायोग्य आणि नाशवंत आहे. पुरुषश्रचधिदैवतम्: "पुरुष" म्हणजे आत्मा किंवा आत्मा आणि "अधिदैव" म्हणजे देवांचा स्वामी. येथे भगवंत सांगत आहेत की तो स्वतःच आत्म्याचे परम रूप आहे. म्हणजेच देवांचाही स्वामी देव आहे. अध्याज्ञोसहमेवात्र: "अधियज्ञ" म्हणजे यज्ञांचा स्वामी. भगवंत म्हणतात की मी यज्ञांचाही स्वामी आहे आणि त्या यज्ञांचा स्वीकार करणारा मीच आहे. देहे देहभृतम् वरा: येथे भगवान अर्जुनाला संबोधित करून म्हणतात, "हे अर्जुना (देहेभृतम् वरा - मूर्त लोकांमध्ये श्रेष्ठ), मी या शरीरातच अध्यायज्ञ आहे." म्हणजे प्रत्येक जीवाच्या शरीरात भगवंत वसलेला आहे आणि तो यज्ञ स्वीकारणारा आहे. श्लोकाचा सारांश: भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला सांगत आहेत की तो केवळ निसर्ग (अधिभूत), देवता (अधिदैव) आणि यज्ञ (अधियज्ञ) या स्वरूपात अस्तित्वात आहे. म्हणजेच, सर्व भौतिक आणि आध्यात्मिक क्रियाकलापांचे केंद्र देव आहे. तो केवळ या जगाच्या नाशवंत गोष्टींमागील शक्तीच नाही तर सर्व आत्म्यांचा आणि त्यागांचा प्रमुख देवता आहे. अशा प्रकारे, ते संपूर्ण सृष्टीचे मूलभूत आणि सर्वात महत्वाचे घटक आहेत.