अध्याय 8 · श्लोक 3

स्पष्टीकरण

भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात: अक्षरम् ब्रह्म परम - 'अक्षर' म्हणजे 'जे कधीही क्षय होत नाही', म्हणजेच ज्याचा नाश होत नाही. येथे भगवंत म्हणतात की परम सत्य, परम ब्रह्म हे अविनाशी आहे. त्याला 'अक्षर' किंवा परम तत्व म्हटले गेले आहे, जे शाश्वत आणि अपरिवर्तनीय आहे. हे असे ब्रह्म आहे जे संपूर्ण सृष्टीच्या उत्पत्तीस्थानी आहे आणि ज्याचा कोणत्याही परिस्थितीत नाश होत नाही. स्वाभोस्ध्यात्मामुच्यते - येथे 'स्वभाव' म्हणजे आत्म्याचा नैसर्गिक गुण आणि 'अध्यात्म' म्हणजे आत्म्याचे ज्ञान किंवा आत्म्याचे वास्तविक स्वरूप. भगवंत म्हणतात की आत्म्याच्या स्वरूपाला अध्यात्म म्हणतात. हे आत्म्याचे नैसर्गिक स्वरूप आहे, जे शुद्ध चैतन्य आहे, शरीर आणि मनापासून वेगळे आहे. भूतभावोद्भावकारो विसर्गः कर्मसंज्ञितः - 'भूतभावोद्भवकारो' म्हणजे सजीवांच्या उत्पत्तीचे कारण आणि 'विसर्ग' म्हणजे निर्मिती किंवा निर्मिती. 'कर्मसंज्ञानता' म्हणजे ज्याला कर्म म्हणतात. येथे भगवान म्हणतात की ज्या कर्मामुळे भूतांची (जीवांची) उत्पत्ती होते त्याला 'विसर्ग' म्हणतात. हे कर्म सजीवांच्या निर्मितीचे आणि त्यांच्या जीवनचक्राचे कारण आहे. सारांश: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने ब्रह्म (ईश्वर), अध्यात्म (आत्मा) आणि कर्म (जीवनातील क्रिया) यांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. ते म्हणाले की ब्रह्म अमर आहे, आत्म्याचे स्वरूप हे त्याचे अध्यात्म आहे आणि सजीवांची उत्पत्ती आणि त्यांचे जीवनचक्र कर्माद्वारे होते. या श्लोकात आत्मज्ञान, सृष्टी आणि कर्माची तत्त्वे स्पष्ट केली आहेत.