અધ્યાય 7 · શ્લોક 5
અપરેયમિતસ્ત્વન્યાં પ્રકૃતિં વિદ્ધિ મે પરામ્ ।
જીવભૂતાં મહાબાહો યયેદં ધાર્યતે જગત્ ॥૫॥
અર્થ
હે મહાબાહો ! એતો મારી અપરા એટલે કે ગૌણ પ્રકૃતિ છે.એનાથી અલગ જે મારી જીવ ભૂત પ્રકૃતિ છે તે પરા પ્રકૃતિ છે.તેનાથી જ આ જગત ધારણ કરવામાં આવ્યું છે.(૫)
ભાષ્ય
જડ પ્રકૃતિ (અપરા) નું વર્ણન કર્યા પછી, ભગવાન પોતાની ચેતન પ્રકૃતિ (પરા) વિશે જણાવે છે. 'ઇયમ્ અપરા' – આ (ઉપર વર્ણવેલી આઠ પ્રકારની) તો અપરા (નિમ્ન) પ્રકૃતિ છે. 'ઇતઃ તુ અન્યામ્' – પરંતુ આનાથી ભિન્ન, 'મે પરામ્ પ્રકૃતિમ્ વિદ્ધિ' – મારી પરા (શ્રેષ્ઠ, ચેતન) પ્રકૃતિને તું જાણ. તે કઈ છે? 'જીવભૂતામ્' – જે જીવરૂપ બની છે, જે ચેતન તત્ત્વ છે. 'મહાબાહો!' – હે મહાબાહુ અર્જુન, 'યયા ઇદં જગત્ ધાર્યતે' – જેના દ્વારા આ સમગ્ર (જડ) જગત ધારણ કરવામાં આવે છે, ટકાવી રાખવામાં આવે છે. આ પરા પ્રકૃતિ જ જીવાત્મા છે, જે જડ શરીર અને જગતમાં ચેતનાનો સંચાર કરીને તેને ધારણ કરે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.