अध्याय 4 · श्लोक 8

स्पष्टीकरण

परित्रानय साधुनाम: येथे 'साधू' या शब्दाचा अर्थ सज्जन, भक्त किंवा धर्माच्या मार्गावर चालणारे लोक असा होतो. देवाचा अवतार मुख्यतः संतांच्या रक्षणासाठी आहे. जेव्हा धार्मिक आणि खरे भक्त संकटात असतात तेव्हा देव त्यांच्या रक्षणासाठी प्रकट होतो. विनाशया च दुष्कृतम्: 'दुष्कृतम्' म्हणजे दुष्ट किंवा पापी लोक, जे अधर्माचा मार्ग अवलंबतात. अशा लोकांचा नाश करणे हा देखील देवाच्या अवताराचा एक उद्देश आहे. समाजातील समतोल राखण्यासाठी अनीती आणि अन्याय संपवणे आवश्यक आहे. धर्मसंस्थापनार्थय: भगवंताचा अवतार केवळ सत्यांचे रक्षण आणि दुष्टांचा नाश करण्यासाठी नाही तर धर्माची स्थापना करण्यासाठीही आहे. 'धर्म' म्हणजे नैतिकता, सत्य आणि सद्गुणांची स्थापना. जेव्हा धर्माचा पाया कमकुवत होतो, तेव्हा देव त्याची पुनर्स्थापना करण्यासाठी येतो. संभवमि युगे युगे: 'युगे युगे' म्हणजे प्रत्येक युगात किंवा वेळोवेळी. हे देवाच्या अवताराचे सातत्य दर्शवते. जेव्हा जेव्हा मानव संकटात असतो तेव्हा देव कोणत्या ना कोणत्या रूपाने अवतार घेतो. धर्म आणि न्यायाचे रक्षण करण्यासाठी देव सदैव तत्पर आहे असा संदेश या श्लोकातून मिळतो. अधर्म कितीही शक्तिशाली असला तरी शेवटी धर्माचा विजय होतो आणि भगवंताच्या कृपेने धर्माची पुनर्स्थापना होते.