अध्याय 3 · श्लोक 5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्‌ । कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिर्जैगुणैः ॥ ३-५ ॥
अर्थ
निःसंशयपणे कोणीही मनुष्य कोणत्याही वेळी क्षणभरसुद्धा काम न करता राहात नाही. कारण सर्व मनुष्यसमुदाय प्रकृतीपासून उत्पन्न झालेल्या गुणांमुळे पराधीन असल्यामुळे कर्म करायला भाग पाडला जातो. ॥ ३-५ ॥
स्पष्टीकरण
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी स्पष्ट केले आहे की, कोणतीही व्यक्ती क्षणभरही निष्क्रिय राहू शकत नाही. येथे “न हि कश्चित” म्हणजे कोणीही कर्म केल्याशिवाय राहू शकत नाही. श्लोकानुसार, प्रत्येक व्यक्ती कोणत्या ना कोणत्या प्रकारचे कर्म करतो, कारण कर्म करणे हा त्याच्या स्वभावाचा भाग आहे. “जातु तिष्ट्यकर्मकृत” म्हणजे कोणीही कर्माशिवाय जगू शकत नाही. येथे "कर्म" म्हणजे त्या सर्व क्रिया ज्या मन, वाणी आणि शरीराने केल्या जातात. "कार्यते ह्यवशाह कर्म" या वाक्यावरून असे सूचित होते की एखादी व्यक्ती उत्स्फूर्तपणे कार्य करते आणि ही क्रिया त्याच्या स्वभावातील गुणांमुळे होते. "प्रकृतीजार्गुनै" म्हणजे या क्रिया त्याच्या नैसर्गिक गुणांनी आणि स्वभावाने प्रेरित आहेत. अशा प्रकारे, श्लोक आपल्याला हे समजायला लावतो की कर्म करणे नैसर्गिक आणि अनिवार्य आहे. कोणतीही व्यक्ती त्याच्या स्वभावानुसार कृती करत असते आणि ही कृती त्याच्या स्वभावातून आणि गुणांनी प्रेरित असते.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.