अध्याय 13 · श्लोक 18

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी आधीच्या श्लोकांमध्ये सांगितलेल्या विषयांचा सारांश देऊन भक्तांसाठी त्याचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. "इति क्षेत्रम् तथा ज्ञानम् ज्ञानम् चोक्तम् समासथ": येथे भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की त्यांनी 'क्षेत्र' (शरीर आणि त्याचे विकार), 'ज्ञान' (ज्ञानाचे साधन) आणि 'ज्ञान' (ईश्वर) यांचे स्वरूप सारांशित केले आहे. श्लोक 5-6 मध्ये 'क्षेत्र' वर्णन केले आहे, श्लोक 7-11 मध्ये 'ज्ञान' आणि श्लोक 12-17 मध्ये 'ज्ञानम्' (देवाचे स्वरूप) वर्णन केले आहे. “मद्भक्त एतद्विज्ञानय मद्भावयोपापद्यते”: भगवान श्रीकृष्ण या वाक्यात स्पष्ट करतात की, जो मनुष्य हे ज्ञान समजून घेतो आणि आत्मसात करतो, जे त्यांनी थोडक्यात मांडले आहे, तो माझे स्वरूप प्राप्त करतो. म्हणजेच खऱ्या भक्ताला जेव्हा या ज्ञानाची योग्य जाणीव होते, तेव्हा तो भगवंताचे खरे स्वरूप ओळखून त्याच्याशी जोडू शकतो. थोडक्यात, या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की त्यांनी 'क्षेत्र', 'ज्ञान' आणि 'ज्ञान' याविषयी थोडक्यात ज्ञान दिले आहे. जो भक्त हे ज्ञान समजून घेऊन आपल्या जीवनात आचरणात आणतो, त्याला भगवंताचे मिलन होते आणि परमात्मस्वरूपाचा अनुभव घेता येतो.