अध्याय 13 · श्लोक 15

स्पष्टीकरण

“बहिरांतश्च भूतनामचारम् चर्मेवा च”: या वाक्यात असे म्हटले जात आहे की देव सर्व सजीवांच्या आत आणि बाहेर, परिवर्तनशील आणि अचल अशा दोन्ही ठिकाणी आहे. म्हणजेच तो ब्रह्म (अचल) आणि जीव (चर) या दोन्ही रूपात उपस्थित आहे. अशाप्रकारे, देव सर्व परिस्थितींमध्ये उपस्थित असतो, मग ते स्थिर वस्तू असोत किंवा चालणारे प्राणी असोत. "सुक्ष्मतत्त्वाद्विज्ञानम्": येथे सूक्ष्मतेबद्दल बोलले जात आहे. देव अत्यंत सूक्ष्म आहे, आणि म्हणूनच सामान्य मानवांना त्याचे ज्ञान मिळवणे कठीण आहे. ज्याप्रमाणे सूर्याच्या किरणांमध्ये सामान्य डोळ्याने पाणी पाहणे अवघड आहे, त्याचप्रमाणे भगवंताच्या सूक्ष्मतेमुळे त्याचे मूलभूत स्वरूप माणसाच्या सामान्य आकलनाच्या पलीकडे आहे. “दूरस्थं चंतिके का तत्”: हे वाक्य आपल्याला सांगते की देव फक्त जवळच नाही तर दूरही आहे. भक्त आणि ज्ञानी लोकांसाठी देव खूप जवळ आहे, तर अज्ञानी आणि विश्वासहीन लोकांसाठी तो दूर आहे. हे द्वैत आणि अद्वैताचेही लक्षण आहे-भगवंत एकाच वेळी सर्वत्र आहे, भौतिकदृष्ट्या जवळ असो वा दूर. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण आपल्याला सांगतात की भगवंताचे अस्तित्व सर्वत्र आहे आणि त्याची ओळख सखोल चिंतन आणि अंतर्दृष्टीनेच शक्य आहे. नेहमी सर्वांच्या जवळ असूनही, तो आपल्या सामान्य समजण्याच्या पलीकडे राहतो.