अध्याय 13 · श्लोक 12

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण ज्ञान आणि सत्याचे अंतिम स्वरूप सांगत आहेत. ते म्हणतात की जो सत्य जाणण्यास समर्थ आहे, ज्याचे ज्ञान करून मनुष्य अमृत म्हणजेच शाश्वत सुख प्राप्त करतो तो परब्रह्म होय. अर्थ: ज्ञेयं यत्त्प्रवक्ष्यामी – येथे “ज्ञेयम्” म्हणजे ‘जे जाणून घेण्यासारखे आहे’ आणि ‘तत्त्वप्रवक्ष्यामि’ म्हणजे ‘मी ते समजावून सांगेन’. देव म्हणत आहे की मी तुम्हाला त्या तत्वाची माहिती देईन जे जाणून घेण्यासारखे आहे. यज्ञत्वमृतशनुते - याचा अर्थ 'कोणत्याला अमृत प्राप्त होते हे जाणून घेणे'. येथे 'अमृत' म्हणजे 'शाश्वत सुख' किंवा 'मुक्ती', जे केवळ ज्ञान प्राप्त करून प्राप्त होते. अनादिमात्परम् ब्रह्म - 'अनादी' म्हणजे 'ज्याला सुरुवात नाही' आणि 'परम ब्रह्म' म्हणजे 'देव'. यावरून असे दिसून येते की परब्रह्म शाश्वत आहे, म्हणजेच त्याला अंत किंवा आरंभ नाही. न सत्तन्नसदुच्यते - 'ना सत्य' किंवा 'न असत्' म्हणजे 'ना सत्य' किंवा 'असत्य'. देव म्हणतो की हा परमात्मा सत्य किंवा असत्य नाही, कारण तो त्याच्या पलीकडे आहे. स्पष्टीकरण: या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्णांनी परब्रह्माचे स्वरूप स्पष्ट केले आहे. ते स्पष्ट करतात की हे परमात्मा सत् (सत्य) किंवा असत् (असत्य) च्या क्षेत्रात येत नाही. हे तत्व शाश्वत आणि शाश्वत आहे आणि ते जाणून घेतल्याने मनुष्य मोक्ष किंवा अमृत प्राप्त करतो. हे ज्ञानाचे परिपूर्ण स्वरूप आहे जे जीवनाची अंतिम आणि सर्वोत्तम उपलब्धी आहे.