अध्याय 13 · श्लोक 13

स्पष्टीकरण

हे वचन देवाचे सर्वव्यापीत्व आणि त्याची सार्वत्रिक उपस्थिती दर्शवते. येथे देवाच्या त्या गुणधर्मांचे वर्णन केले आहे जे सर्व प्राणी आणि विश्वामध्ये त्याचे व्यापक अस्तित्व सिद्ध करतात. “सर्वताः पानीपदं तत्सर्वतोक्षीशिरोमुखम्” म्हणजे परमेश्वराचे हात पाय सर्वत्र आहेत, त्यांचे डोळे, डोके आणि तोंडही सर्वत्र आहेत. हे दर्शविते की देवाचे हात आणि पाय जसे सर्व दिशेने पसरलेले आहेत त्याचप्रमाणे देवाची उपस्थिती सर्व ठिकाणी व्यापलेली आहे. "सर्वताः श्रुतिमल्लोके" चा अर्थ असा आहे की परमेश्वरालाही सर्वत्र कान आहेत आणि तो सर्व आवाज ऐकतो. देवाचे हे वैशिष्ट्य त्याला सर्व ठिकाणी उपस्थित आणि सक्रिय बनवते. "सर्वमवृत्ति तिष्ठति" या वाक्यात असे म्हटले आहे की देव त्याच्या उपस्थितीने संपूर्ण जग व्यापून आणि व्यापून स्थिर राहतो. अशाप्रकारे, भगवंत केवळ सर्वत्र विराजमान नसून तो प्रत्येक वस्तूमध्ये आणि अस्तित्वामध्ये स्थित आहे, ज्याप्रमाणे आकाश प्रत्येक घटक (वायू, अग्नि, पाणी, पृथ्वी) व्याप्त आहे आणि त्यांच्यामध्ये आहे. देवाचे वेगळेपण आणि त्याचे सर्वव्यापीत्व या श्लोकाद्वारे अधोरेखित केले गेले आहे, जे दर्शविते की तो सर्व प्राण्यांमध्ये आणि वस्तूंमध्ये, प्रत्येक दिशेने आणि ठिकाणी उपस्थित आहे.