अध्याय 11 · श्लोक 40

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवद्गीतेच्या विशाल स्वरूपाच्या दर्शनाचे वर्णन केले आहे. यामध्ये अर्जुन भगवंताला सर्व दिशांना, प्रत्येक ठिकाणी आणि प्रत्येक गोष्टीत उपस्थित मानून नमस्कार करत आहे. “नमः पुरास्तदथ प्रजास्ते नमोस्तु ते सर्वतः एव सर्व” म्हणजे मी तुला पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण आणि सर्व दिशांना नमन करतो. येथे प्रत्येक ठिकाणी आणि काळात विराजमान असलेल्या परमेश्वराच्या स्वरूपाचे सर्वव्यापी दर्शन घडवले आहे. “अनंतवीर्यमितविक्रमस्तवम् सर्वं समापनोषि ततोसि सर्वः” म्हणजे तुम्ही अमर्याद शक्ती आणि वीर्य यांचे स्वामी आहात. तू तुझ्या सामर्थ्याने संपूर्ण विश्व व्यापले आहेस आणि म्हणून तू सर्वस्व आहेस. अशा प्रकारे, या श्लोकात देवाची अनंतता, सर्वव्यापीता आणि त्याच्या सामर्थ्याबद्दल आदर व्यक्त केला आहे. भगवंताचे विशाल रूप पाहून अर्जुन त्याच्या अफाट सामर्थ्याबद्दल आणि उपस्थितीबद्दल आदर आणि आदर व्यक्त करतो.