અધ્યાય 11 · શ્લોક 40

ભાષ્ય

અર્જુન ભગવાનને સર્વ દિશાઓમાંથી નમસ્કાર કરે છે, કારણ કે ભગવાન સર્વત્ર વ્યાપ્ત છે. "હે સર્વસ્વરૂપ! (`સર્વ`) આપને આગળથી (`પુરસ્તાત્`) નમસ્કાર (`નમઃ`), અને પાછળથી (`પૃષ્ઠતઃ`) પણ નમસ્કાર (`નમઃ અસ્તુ તે`). આપને બધી જ બાજુઓથી (`સર્વતઃ એવ`) નમસ્કાર હો." ભગવાન કોઈ એક દિશામાં સીમિત નથી, તેથી તેમને સર્વત્ર નમન કરવું યોગ્ય છે. ભગવાનની શક્તિનું વર્ણન કરતાં કહે છે: "આપ 'અનંતવીર્ય' (અનંત બળવાળા) અને 'અમિતવિક્રમઃ' (અમાપ પરાક્રમવાળા) છો." આપની શક્તિ અને પરાક્રમની કોઈ સીમા નથી. કારણ કે આપ સર્વશક્તિમાન અને સર્વવ્યાપી છો, તેથી "આપ સમગ્ર જગતને (`સર્વમ્`) સારી રીતે વ્યાપીને રહેલા છો (`સમાપ્નોષિ`)." આપ સર્વત્ર હાજર છો. અને આનું તાર્કિક પરિણામ એ છે કે "તેથી (`તતઃ`) આપ જ સર્વસ્વ છો (`અસિ સર્વઃ`)." જે સર્વત્ર વ્યાપ્ત છે, તે જ સર્વસ્વ છે. આ અદ્વૈત ભાવની પરાકાષ્ઠા છે.