अध्याय 11 · श्लोक 18

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाचे विशाल रूप पाहून अर्जुन आपल्या भावना व्यक्त करत आहे. ते म्हणतात: त्वम् अक्षरम् परमम् वेदितव्यम्: "तुम्ही अविनाशी आणि परम सत्य आहात जे जाणले पाहिजे." येथे 'अक्षर' म्हणजे ज्याचा कधीही नाश होत नाही, जो शाश्वत आहे. भगवंताचे हे रूप जाणून घेणे हे जीवनाचे सर्वात मोठे ध्येय आहे. त्वम् अस्य विश्वस्य परम निधानम्: "तुम्ही या संपूर्ण विश्वाचे परम आश्रय आहात." म्हणजेच संपूर्ण सृष्टीचा मूळ पाया आणि शेवटचा आश्रय तूच आहेस. सर्व जीव, शरीर आणि पदार्थ तुमच्यावर अवलंबून आहेत. त्वम अव्याः स्वास्तधर्मगोप्ता: "तुम्ही अविनाशी आणि शाश्वत धर्माचे रक्षक आहात." येथे 'अव्यय' म्हणजे ज्याचा कधीही नाश होत नाही, जो अपरिवर्तनीय आहे. 'शाश्वतधर्मगोप्त' म्हणजे तुम्ही सनातन धर्माचे पालन आणि संरक्षण करण्यासाठी सदैव तत्पर आहात. सनातनस्वम पुरुषो मातो मी: "माझा विश्वास आहे की तू शाश्वत पुरुष आहेस." म्हणजेच, तूच आरंभ आणि अनंत आहेस, तू असा शाश्वत मनुष्य आहेस ज्याला प्रारंभ किंवा अंत नाही. अशाप्रकारे, अर्जुन, श्रीकृष्णाचे विशाल रूप पाहून समजतो की ते संपूर्ण विश्वाचे सर्वोच्च आणि शाश्वत सत्य आहेत आणि त्यांचे रूप अविनाशी आणि अनंत आहे. हा श्लोक भक्ती आणि समर्पणाच्या भावनेने भरलेला आहे, जो श्रीकृष्णाच्या परम आणि अखंड रूपाचा महिमा प्रकट करतो.