અધ્યાય 5 · શ્લોક 13
સર્વકર્માણિ મનસા સંન્યસ્યાસ્તે સુખં વશી ।
નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ન કારયન્ ॥૧૩॥
અર્થ
દેહને વશ કરનારો મનુષ્ય સર્વ કર્મોને માનસિક રીતે ત્યાગીને નવ દરવાજા વાળા નગરમાં સુખપૂર્વક રહે છે.તે કંઈ જ કરતો નથી અને કંઈ જ કરાવતો નથી.(૧૩)
ભાષ્ય
હવે જ્ઞાનનિષ્ઠાની સ્થિતિનું વર્ણન કરે છે, જે કર્મયોગનું અંતિમ ફળ છે. 'વશી' – જેણે મન અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં કરી લીધાં છે તેવો 'દેહી' (દેહધારી આત્મા) 'સર્વકર્માણિ મનસા સંન્યસ્ય' – સર્વ કર્મોનો મનથી સંન્યાસ કરીને (એટલે કે 'હું કરતો નથી' એવી દૃઢ ભાવના રાખીને), 'નવદ્વારે પુરે' – નવ દ્વારવાળા નગરમાં (બે આંખ, બે કાન, બે નાસિકા છિદ્ર, મુખ, ગુદા અને ઉપસ્થ – આ નવ દ્વારવાળા શરીરમાં) 'સુખમ્ આસ્તે' – સુખપૂર્વક રહે છે. તે 'ન એવ કુર્વન્ ન કારયન્' – પોતે કંઈ કરતો પણ નથી અને બીજા પાસે કંઈ કરાવતો પણ નથી (એવી ભાવના રાખે છે). આ સ્થિતિમાં તે શરીર અને કર્મોથી તદ્દન અલિપ્ત રહીને આત્મસ્વરૂપના આનંદમાં મગ્ન રહે છે. તેણે કર્મોનો બાહ્ય ત્યાગ કર્યો હોય કે ન કર્યો હોય, પણ મનથી તે સર્વ કર્મોનો સંન્યાસી બની જાય છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.