ಅಧ್ಯಾಯ 18 · ಶ್ಲೋಕ 14

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತಾನೆ. 1. `ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ`: ಆಶ್ರಯ (ದೇಹ). 2. `ತಥಾ ಕರ್ತಾ`: ಕರ್ತ (ಜೀವಾತ್ಮನು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಹೊಂದಿ 'ನಾನು ಕರ್ತ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಹಂಕಾರ). 3. `ಪೃಥಗ್ವಿಧಂ ಕರಣಂ ಚ`: ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧವಾದ ಕರಣಗಳು (ಸಾಧನಗಳು, ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ). 4. `ವಿವಿಧಾಃ ಚ ಪೃಥಕ್ ಚೇಷ್ಟಾಃ`: ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು (ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾದಿ ವಾಯುಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳು). 5. `ಅತ್ರ ಪಂಚಮಂ ದೈವಂ ಚ ಏವ`: ಇಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ದೈವ (ಅದೃಷ್ಟ, ಪೂರ್ವಕರ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಅಥವಾ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಈಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹ/ನಿಗ್ರಹ). ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕರ್ಮವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಈ ಐದು ಅಂಶಗಳೂ ಕೂಡಿಬರಬೇಕು. ಕೇವಲ 'ನಾನು' (ಆತ್ಮ) ಮಾತ್ರ ಕರ್ತೃವಲ್ಲ.