अध्याय 18 · श्लोक 14

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण कर्म सिद्धीचे विविध तत्व सांगत आहेत. येथे पाच प्रमुख घटकांचा उल्लेख केला आहे, जे कोणत्याही कर्माच्या कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात: अधिष्ठान (समर्थन): हाच आधार आहे ज्यावर कर्म आयोजित केले जातात. अधिष्ठान म्हणजे ज्या ठिकाणी क्रिया केल्या जातात ते ठिकाण किंवा परिस्थिती. हे कर्माच्या मूलभूत कारणांपैकी एक आहे. कर्ता (कर्ता): ही क्रिया करणारी व्यक्ती आहे. कर्ताचा स्वतःचा स्वभाव आणि गुण स्वभाव आणि कृतींवर प्रभाव टाकतात. करण (म्हणजे): ही विविध साधने आणि इंद्रिये आहेत ज्याद्वारे क्रिया केल्या जातात. जसे की हात, पाय आणि इतर साधने जे काम पूर्ण करण्यास मदत करतात. विविध चेष्टा (वेगवेगळे प्रयत्न): कर्मे करण्यासाठी विविध प्रकारचे प्रयत्न आणि प्रयत्न असतात. हे वेगवेगळ्या प्रकारे कर्म करण्याचे मार्ग आहेत. दैव (भूतकाळातील कृतींचे संस्कार): दैव म्हणजे भूतकाळातील कृतींचे संस्कार, जे आपल्या वर्तमान कर्मावर प्रभाव टाकतात. हा मागील जन्माच्या कर्माचा परिणाम आहे, जो या जन्मातील कार्यवाहीची दिशा आणि परिणाम ठरवतो. अशा प्रकारे या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी कर्म सिद्धीसाठी आवश्यक असलेली पाच तत्वे स्पष्ट केली आहेत, ज्याचे भान ठेवून कर्मे योग्य प्रकारे पूर्ण करता येतात.