ಅಧ್ಯಾಯ 18 · ಶ್ಲೋಕ 13

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಜೀವಾತ್ಮನು ಮೂಲತಃ ಅಕರ್ತೃ, ಕರ್ಮಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೃಷ್ಣನು, ವೇದಾಂತದ (ಸಾಂಖ್ಯ - ಇಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮವು ನೆರವೇರಲು ಐದು ಕಾರಣಗಳು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳ (`ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಂ`) ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ (`ಸಿದ್ಧಯೇ`) ಕೃತಾಂತವಾದ (ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ) ಸಾಂಖ್ಯದಲ್ಲಿ (ವೇದಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ) (`ಸಾಂಖ್ಯೇ ಕೃತಾಂತೇ`) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ (`ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ`) ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು (`ಪಂಚ ಏತಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ`) ನನ್ನಿಂದ (`ಮೇ`) ತಿಳಿ (`ನಿಬೋಧ`)." ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಐದು ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣ. ಆತ್ಮನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ 'ನಾನು ಕರ್ತನು' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.