ಅಧ್ಯಾಯ 15 · ಶ್ಲೋಕ 2

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮರದ (`ತಸ್ಯ`) ಕೊಂಬೆಗಳು (`ಶಾಖಾಃ`) ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ (ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮ) (`ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾಃ`) ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೆಳಗೆ (ಮನುಷ್ಯ, ಪಶು, ಇತ್ಯಾದಿ ಯೋನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಮೇಲೆ (ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕಗಳು) (`ಅಧಃ ಚ ಊರ್ಧ್ವಂ ಚ`) ಹರಡಿವೆ (`ಪ್ರಸೃತಾಃ`). ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಾದ ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧಗಳು (`ವಿಷಯಾಃ`) ಅದರ ಕುಡಿಗಳಾಗಿವೆ (`ಪ್ರವಾಲಾಃ`) (ಇವು ಹೊಸ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ). ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ (`ಅಧಃ ಚ`) ಅದರ ಬೇರುಗಳು (ವಾ ಸನೆಗಳು, ಆಸಕ್ತಿಗಳು) (`ಮೂಲಾನಿ`) ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ (`ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ`) ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಬಂಧನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ (`ಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ`) ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ (`ಅನುಸಂತತಾನಿ`). ಅಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಜೀವಿಗಳ ವಿವಿಧ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿನ ಜನ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ. ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಆಸೆಗಳನ್ನು ಚಿಗುರಿಸಿ ಸಂಸಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳು ಹೊಸ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.