ಅಧ್ಯಾಯ 15 · ಶ್ಲೋಕ 1

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ, ಹದಿನೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಈ ಸಂಸಾರದ (ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಸಾರವು ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ) ವೃಕ್ಷದಂತಿದೆ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. `ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಂ` ಎಂದರೆ ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಮೇಲೆ (ಊರ್ಧ್ವ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ) ಇವೆ. `ಅಧಃಶಾಖಂ` ಎಂದರೆ ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೆ (ಭೂಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಧೋಲೋಕಗಳ ಕಡೆಗೆ) ಹರಡಿವೆ. ಈ ವೃಕ್ಷವು `ಅವ್ಯಯಂ` (ನಾಶರಹಿತ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇದು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಸಾರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು (ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ). ಈ ಮರದ ಎಲೆಗಳು `ಛಂದಾಂಸಿ` (ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳು, ಅಂದರೆ ವೇದಗಳ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಭಾಗ). ವೇದಗಳ ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಈ ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವನು ಈ ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು, ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು (`ಯಃ ತಂ ವೇದ`) ಅರಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ವೇದಗಳ ನಿಜವಾದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು (`ಸಃ ವೇದವಿತ್`). ಕೇವಲ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿದವನಲ್ಲ, ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನೇ ನಿಜವಾದ ವೇದಜ್ಞ.