ಅಧ್ಯಾಯ 14 · ಶ್ಲೋಕ 15

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? "ರಜೋಗುಣವು (ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವಾಗ) (`ರಜಸಿ`) ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿ (`ಪ್ರಲಯಂ ಗತ್ವಾ`), (ಜೀವನು) ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರ (ಮನುಷ್ಯರ) (`ಕರ್ಮಸಂಗಿಷು`) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ (`ಜಾಯತೇ`). ಹಾಗೆಯೇ (`ತಥಾ`) ತಮೋಗುಣದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವಾಗ) (`ತಮಸಿ`) ಮರಣ ಹೊಂದಿದವನು (`ಪ್ರಲೀನಃ`), ಮೂಢ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ (ಪಶು, ಪಕ್ಷಿ, ಕೀಟ, ಸ್ಥಾವರಗಳಂತಹ ಅಜ್ಞಾನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ) (`ಮೂಢಯೋನಿಷು`) ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ (`ಜಾಯತೇ`)." ರಜೋಗುಣವು ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ (ಪುನಃ ಕರ್ಮ ಮಾಡಲು) ಕಾರಣವಾದರೆ, ತಮೋಗುಣವು ಅಧೋಗತಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.