ಅಧ್ಯಾಯ 13 · ಶ್ಲೋಕ 5

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಕೃಷ್ಣನು 'ಕ್ಷೇತ್ರ'ದ (ದೇಹ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ) ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ಲೋಕ 5-6). ಸಾಂಖ್ಯ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವು 24 ತತ್ವಗಳು. 1-5. `ಮಹಾಭೂತಾನಿ`: ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಗಳು (ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ - ಇವು ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವಾದ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ). 6. `ಅಹಂಕಾರಃ`: 'ನಾನು' ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನ, ಅಸ್ಮಿತೆ. 7. `ಬುದ್ಧಿಃ`: ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಜ್ಞಾನ, ವಿವೇಕ ಶಕ್ತಿ. 8. `ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಏವ ಚ`: ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಧಾನ, ಮಾಯೆ (ಇನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ). 9-18. `ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ದಶ`: ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು - ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು (ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು) ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು (ವಾಕ್, ಪಾಣಿ, ಪಾದ, ಪಾಯು, ಉಪಸ್ಥ). 19. `ಏಕಂ ಚ`: ಒಂದು ಮನಸ್ಸು. 20-24. `ಪಂಚ ಚ ಇಂದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ`: ಐದು ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳು (ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ). ಇವು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು.