ಅಧ್ಯಾಯ 13 · ಶ್ಲೋಕ 21

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಜೀವಾತ್ಮನು (ಪುರುಷ) ಮೂಲತಃ ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಲು ಕಾರಣವೇನು? "ಪುರುಷನು (`ಪುರುಷಃ`) ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ (ದೇಹದಲ್ಲಿ) (`ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಃ ಹಿ`) ಇರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು (ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸುಖ, ದುಃಖ, ಮೋಹಗಳನ್ನು) (`ಪ್ರಕೃತಿಜಾನ್ ಗುಣಾನ್`) ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ (`ಭುಂಕ್ತೇ`). ಈ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಗವೇ (ಆಸಕ್ತಿಯೇ) (`ಗುಣಸಂಗಃ`) ಅವನು (`ಅಸ್ಯ`) ಸತ್ (ಒಳ್ಳೆಯ, ದೇವ, ಮನುಷ್ಯ) ಮತ್ತು ಅಸತ್ (ಕೆಟ್ಟ, ತಿರ್ಯಕ್, ಸ್ಥಾವರ) ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ (`ಸದಸತ್-ಯೋನಿ`) ಜನ್ಮವೆತ್ತುವುದಕ್ಕೆ (`ಜನ್ಮಸು`) ಕಾರಣ (`ಕಾರಣಂ`) ಆಗಿದೆ." ಜೀವಾತ್ಮನು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ (ದೇಹದೊಂದಿಗೆ) ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸುಖಾದಿಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಅವನನ್ನು ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.