અધ્યાય 6 · શ્લોક 36

ભાષ્ય

ભગવાન પોતાનો મત સ્પષ્ટ કરતાં કહે છે કે જેનું મન સંયમિત નથી ('અસંયતાત્મના'), તેના માટે યોગ પ્રાપ્ત કરવો અત્યંત કઠિન ('દુષ્પ્રાપઃ') છે. 'તુ' (પરંતુ) જેણે મનને વશ કર્યું છે ('વશ્યાત્મના') અને જે પ્રયત્નશીલ છે ('યતતા'), તેના દ્વારા યોગ્ય ઉપાયોથી ('ઉપાયતઃ' - એટલે કે અભ્યાસ અને વૈરાગ્ય દ્વારા) યોગ પ્રાપ્ત કરવો શક્ય ('શક્યઃ અવાપ્तुम्') છે. આત્મસંયમ અને પ્રયત્ન એ યોગ પ્રાપ્તિ માટે અનિવાર્ય છે.